Γαϊδουροδρομίες στην Μόσ’να της Αγίας Παρασκευής !!

Πέρυσι το καλοκαίρι, το πρωί της Παρασκευής 23 Αυγούστου 2013, της αποδόσεως της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, βρεθήκαμε με την Ερατώ στο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, στην Παναγιά την Μόσ'να, για το ξεχωριστό πανηγύρι.

Μετά τη Θεία Λειτουργία γευθήκαμε το υπέροχο κισκέκ που παρασκεύασε ο δραστήριος λαογραφικός σύλλογος Αγίας Παρασκευής, θυσιάζοντας το προηγούμενο βράδυ έναν ταύρο 450 κιλών. Συμμετείχαμε στο γλέντι και στον χορό των προσκυνητών στην ειδικά διαμορφωμένη υπαίθρια τραπεζαρία, δίπλα στο εξωκλήσι που φαίνεται στη φωτογραφία, υπό τους ήχους υπέροχου μουσικού συγκροτήματος.

Ο φίλος Μάκης Αξιώτης, στις σελίδες 349-351 του πολύτιμου βιβλίου-οδηγού κάθε απαιτητικού περιηγητή «Περπατώντας τη Λέσβο», τ. Α΄, γράφει ότι στη Μόσυνα βρέθηκε «ένα πιθάρι και τρία λίθινα προϊστορικά εργαλεία, μία αξινούλα από γκρίζα προς το μπεζ πέτρα, διαστάσεων 11,5Χ5,5Χ4 εκατοστά πάχος και δύο άλλες από μαύρη βαριά πέτρα» και ότι «οι παλιοί θυμούνται πως εδώ υπήρχαν παλιά μάρμαρα, που τώρα δεν βρίσκονται πια. Πιστεύουν δε πως τούτη η θέση είναι παλαιότερη ως προς τη ζωοθυσία από τον ταύρο».

Στις επτάμισι το απόγευμα, απολαύσαμε στα Λιγαρίδια της Μόσ’νας τις γαϊδουροδρομίες όπου συμμετείχαν δώδεκα αναβάτες και ισάριθμα γαϊδούρια, αρσενικά και θηλυκά, σαμαρωμένα ή ξεσαμάρωτα, νέα ή γερασμένα, μικρόσωμα ή μεγαλόσωμα.
Στην αρχή στα προκριματικά, έτρεξαν όλα τα γαϊδούρια ανά δύο με τους καβαλάρηδες, που όλοι ήταν αγόρια ηλικίας 10-13 ετών των τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και των πρώτων του Γυμνασίου.

Στους ημιτελικούς, τα έξι, πάλι ανά δύο, και στον τελικό τα τρία εναπομείναντα γαϊδούρια με τους αναβάτες, που κατατάχθηκαν με πρώτο νικητή τον Βασίλη Καμπάκο, δεύτερο τον Παναγιώτη Δεμεσιώτη και τρίτο τον Γεώργιο Ευαγγέλου, που έλαβαν από την ελλανόδικο επιτροπή τα έπαθλα των 150, 100 και 50 ευρώ. Υπήρχαν δώρα και για τους υπόλοιπους: ένα θηλυκό γουρούνι, μια τούρτα, τρία λεσβιακά μαντίλια, τρία καπίστρια κι ένα μπουκάλι ούζο.

Η Ερατώ με τον τελευταίο της κατάταξης, εκείνον που πήρε το ούζο, είχε τον εξής διάλογο:
- Συγχαρητήρια για τη συμμετοχή, εύχομαι το 2014 να είσαι πιο τυχερός! Πώς σε λένε;
- Νίκο Μπαλασάρη με λένε, μα πιο άτυχος δεν γίνεται! Εδώ και μια βδομάδα, που δανείστηκα τον γάιδαρο από τον ιδιοκτήτη του, κάθε μέρα, σ’ όλες τις πρόβες, τα πήγαινα καλά με τον ξ’πασμένο, που όποτε ξ’παζόταν, ξ’παζόταν μετά το τρέξιμο, μα σήμερα ξύπασι στην αρχή και με πέταξε κάτω μόλις τον καβάλησα. Έτσι ο άλλος καβαλάρης έτρεξε με τον γάιδαρό του μοναχός και προκρίθηκε.

- Είδα που έπεσες, φαίνεται και το γδάρσιμο με τα αίματα στο χέρι σου! Πόνεσες και γι’ αυτό δεν ζήτησες από την επιτροπή να τρέξετε ξανά;

- Δεν έπεσα, μ’ έριξε! Δεν πονάω και δεν θυμάμαι να πόνεσα, ούτε είδα ότι έτρεχε αίμα. Όταν μου έδωσαν το ούζο, έριξα λίγο και ίσα-ίσα που μ’ έτσουξε. Δεν ζήτησα να ξανατρέξω γιατί έτσι είναι οι κανόνες. Όποιος πέσει, όποτε πέσει, αποκλείεται! Κι ο δικός μου με έριξε στην αρχή, δεν πρόλαβε να δει ο κόσμος ότι τον προπόνησα για να τρέχει πιο γρήγορα απ’ όλους, όπως έτρεχε στις πρόβες ξεπερνώντας όλους τους άλλους γαϊδάρους.

- Γιατί τον έτρεξες ξεσαμάρωτο; Δεν είναι έτσι πιο εύκολο να πέσεις;
- Στις πρόβες, ξεσαμάρωτο τον έτρεχα για να’ ναι λαφρύς και λεύτερος ο Σπύρος μου και δεν με έριχνε!
- Σπύρος είναι το όνομα του γαϊδάρου σου;
- Ο ιδιοκτήτης του τον λέει Μπάμπη και τον τσιντά άμα τρέχει. Εγώ τον λέω Σπύρο και τον χαϊδεύω τον αγκρισμένο!
- Τι θα πει αγκρισμένος;

- Πώς να το εξηγήσω τώρα τούτο σε μια γυναίκα; Ε, να! Ο γάιδαρος που όταν θέλει μια γαϊδάρα την κυνηγά και ξ’πάζεται! Έτσι έκανε κι ο δικός μου, όταν είδε δίπλα του μια γαϊδάρα ξύπασι και με έριξε κάτω για να την κυνηγήσει μοναχός του! Και να μην μ’ έριχνε, δεύτερος θα ’ρχόμουνα! Έτσι ήθελε, να ’χει τη γαϊδάρα μπροστά κι αυτός πάντα από πίσω! Γι’ αυτό σου είπα πως πιο άτυχος δεν γίνεται να ήμουν.

Μα σίγουρα, αν ο Σπύρος μου κληρωνόταν να τρέχει με γαϊδάρους αντί για γαϊδάρες, δεν θα αγκριζόταν, δεν θα ξ’παζόταν και θα βγαίναμε και πρώτοι!
- Νίκο, προετοιμάσου για το καλοκαίρι του 2014, πάλι με τον Σπύρο σου! Θα ζητήσουμε από τον Χαράλαμπο Καλαμά, τον πρόεδρο του λαογραφικού συλλόγου, οι γάιδαροι να τρέχουν χώρια από τις γαϊδάρες!
Αριστείδης Κυριαζής

Το πανηγύρι του ταύρου!!

Πανηγύρι Ταύρου, στο χωριό Αγία Παρασκευή, στη Λέσβο. Είναι το «αρσενικό» πανηγύρι στην Ελλάδα, με πολλά «δρώμενα». Με παμπάλαια έθιμα δεμένα κι ανακατεμένα με τη γιορτή του Αγίου Χαράλαμπου, του «Γέρου», όπως γκαρδιακά λένε οι Αγιαπαρασκευιώτες τον «προστάτη» των ζωντανών τους. Δρώμενα δεμένα με ταυροθυσίες, ταξίματα, ιερεία, θύτες, ιερούς θιάσους, σπονδές, απόκρυφες θεότητες, αναθήματα, αλογοδρομίες, μουσική, χορό, με το Διόνυσο και βακχικές τελετές, με την Αγραία Αρτέμιδα, με τη μυθολογική Νύμφη Αρέθουσα, με «μαγικές» και δεισιδαίμονες πράξεις. Με απλά λόγια, με την ιστορική και βιολογική παράδοση του λαού μας.

Εδώ τα έθιμα και τα «δρώμενα» είναι ξεκάθαρα. Το «ιερείο» ή τα «ιερεία», το ταυρί ή τα ταυριά, τα θύματα που σφαγιάζονται από τους θύτες για να θυσιαστούνε στον Αϊ - Χαραλάμπη, το «Γέρο», είναι «ο υψωθείς εν τω σταυρώ εκουσίως» λαός. Και καθώς οδηγούνε το ιερό ταυρί στο θυσιαστήρι, οι χωριανοί κλαίνε «περίλυποι έως θανάτου» και το στολίζουνε με λουλούδια, λουλουδοστέφανα και χρυσοκεντημένα μαντίλια, όπως τον Επιτάφιο.



Το ξεχωριστό, σε πάθος και οίστρο, αυτό πανηγύρι, έχει το «Συναξάρι» του: Στη Γέρνα, σ' ένα πολύ παλιό - δεν υπάρχει πια - χωριουδάκι, στη Λέσβο, χτισμένο στο κατάγιαλο, στον κόλπο Καλλονή, ζούσανε μια φούχτα άνθρωποι, που μέσα στα ρουθούνια τους είχανε την αρμυρή μυρουδιά από τη θάλασσα και τα γιαλόκρινα. Κάμποσες φορές τους καταπλάκωσαν οι κουρσάροι Σαρακηνοί, οι «μπουκανιέρηδες» κι οι «φλιμπουστιέρηδες» με τα πλεούμενα και τις γιαταγάνες τους και τους ξεκληρίζανε μεσ' απ' τον όμορφο κάμπο.

Το εξώφυλλο του λαογραφικού βιβλίου του Βασίλη Πλάτανου για το πανηγύρι του ταύρου, με εικονογράφηση του Ράλλη Κοψίδη (έκδοση του 1962)

Οι ληστεμένοι πήρανε τα νοικοκυριά τους, τα παιδιά, τις γυναίκες, τα κονίσματα και τα βαγγέλια τους και τράβηξαν αλάργα από το γιαλό, σε κρυφά κατατόπια, να στεργιώσουνε και ν' αρχίσουνε το καινούριο βιο τους. Ακολουθήσανε μια ρεματιά που τους έβγαλε σε σπηλιά, όπου ασκήτευε κάποιος καλόγερος, κι είχε κόνισμα την Αγιά Παρασκευή. Γύρω σε τούτη τη σπηλιά οι «ξοχάρηδες» από τη Γέρνα φτιάξανε τις καλύβες τους, κι έτσι θεμελιώσανε το χωριό τους το σημερινό, που, από το κόνισμα το καλογερίστικο, το βγάλαν Αγιά Παρασκευή. Η σπηλιά αυτή είναι σήμερα ξωκλήσι στο κοιμητήρι.

Ενας Αγιαπαρασκευιώτης, που τονε λέγανε Μαλομύτη, ζευγάς, έχασε το ταυρί του και γύριζε μερόνυχτα στο Τσαμλήκι - Πευκοδάσος να το βρει. Μια μέρα βρέθηκε σ' ένα βουναλάκι, όπου υπήρχε νεροπηγή. Γονάτισε να βρέξει το λαρύγγι του, που είχε ξεραθεί από το λιοπύρι. Στην κορφή ήτανε τ' αλειτούργητο ξωκλήσι τ' Αϊ - Χαραλάμπη, που από πίσω του κρυβόταν ο Μπαλτζικιώτης, ο Τούρκος ληστής, κι έκλεβε τα ζωντανά από τους χωριανούς. Σημάδευε τον Μαλομύτη με το ντουφέκι του να τόνε σκοτώσει, αλλά ένα σύγνεφο έμπαινε μπροστά του κι έχανε το στόχο. Ο Τούρκος, αν κι άπιστος, κατάλαβε πως ήτανε «θαύμα» του αγίου. Φώναξε τον Μαλομύτη, του το διηγήθηκε, κι όταν έμαθε για ποιο σκοπό γύρναγε σε τούτο δω τον τόπο, του 'δωσε το ταυρί. Ο Μαλομύτης έταξε να προσφέρει το ταυρί του «κουλμπάνι», δηλαδή «ιερείο» στον Αϊ - Χαραλάμπη. Πήγε στο χωριό, μίλησε για το «θαύμα», μάζεψε συγγενολόγια και γνωστούς του, λειτούργησε το ξωκλήσι και πρόσφερε θυσία το ταυρί του.

Το βουναλάκι από τότε ονομάστηκε «Ταύρος», και καθιερώθηκε έθιμο - δρώμενο, κάθε χρόνο, μετά το Πάσχα να κάνουνε πανηγύρι και να θυσιάζουνε «κουλμπάνι», «ιερείο» στον Αϊ - Χαραλάμπη, στο «Γέρο».

Το πανηγύρι, το γλέντι, το ξεφάντωμα, η ταλαιπωρία μέσα στα λιοπύρια, το τραγούδι, ο χορός, οι καημοί, οι οίστροι, είναι στη φλέβα του λεσβιακού λαού. Η τρανή καρδιά του είναι τεντωμένη χορδή στ' όργανο που παίζει περιπλανώμενος παιχνιδιάτορας, καθώς μερόνυχτα τραγουδά με τον ουρανό, τη θάλασσα, τα λουλούδια και τις αγάπες του. Το πανηγύρι για τον «Ταύρο», που είναι το μεγαλύτερο στη Λέσβο, το 'χει αναλάβει το «Μεγάλο Σωματείο "οι Ζευγάδες"», στην Αγία Παρασκευή και κάθε χρόνο το κάνει καλύτερο κι ομορφότερο.

Από την Παρασκευή, ο πρωτοζευγάς μ' όλο το Σωματείο παίρνουνε το «ιερείο», το ταυρί που θ' «αγιάσει», και το γυρνούνε στο χωριό, να το στολίσουνε, να το ραντίσουνε με ροδόσταμα, να το κλάψουνε. Παίρνουν ακόμα το κόνισμα με τον Αϊ - Χαραλάμπη, που το φυλάγει στο σπίτι του ο πρωτοζευγάς, το λάβαρο, τα κακάβια - λέβητες κι όλα τα χρειαζούμενα και πάνε στο Πευκοδάσος, στο ξωκλήσι. Ακλουθάνε ντόπια όργανα, βιολιά, σαντούρια, κλαρίνα, τούμπανα, που παίζουνε τον «αλογίσιο», ένα παθιάρικο, λυπητερό, αλλά και λεβέντικο σκοπό για τ' άλογα, καθώς όλοι οι θύτες είναι καβαλάρηδες σε καταστόλιστα άτια - άλογα. Αφάνταστο το στόλισμα που γίνεται στ' άλογα, στη λεσβιακή Αγία Παρασκευή. Είναι ξεχωριστή λαϊκή τέχνη, με οιστρήλατη έμπνευση, ευαισθησία κι εκτέλεση από χρωματιστές χάντρες και ψηφιά.

Ακλουθούν οι συντροφιές με τα παλικάρια, που ομαδικά πάνε καβαλάρηδες στον άγιο, όπου τους υποδέχεται καβαλαρία κι ο παπάς και ραντίζει με την αγιαστούρα του τ' άλογά τους. Κάθε συντροφιά έχει τα σύνεργα, τα κολάγια, τη μουσική της. Βολεύονται κάτω από τα πεύκα, γίνεται ο μεγάλος εσπερινός, ακολουθεί πλειοδοτική δημοπρασία, πλειστηριασμός για το «ποιος θα πάρει το αίμα από το ζωντανό», και γίνεται η θυσία. Ο θύτης μπήζει το μαχαίρι, κι οι πανηγυριστές, προσκυνητές τώρα, περνάνε, βουτάνε το δάχτυλο τους στο καυτό αίμα του ταύρου και μ' αυτό σημαδεύουνε, χαράζουνε σταυρό στο κούτελό τους.


Ολη τη νύχτα περνάνε με φαγοπότι και γλέντι, με τραγούδια παθιάρικα και χορούς, κι οι γυναίκες κάνουν αγρύπνια στο «Γέρο» και λένε τραγούδια σαν κι αυτά:
«Γλέντα τα νιάτα γλέντα τα

με την καρδιά σου γλέντα,

μεσάνυχτα και χαραυγή

με την ψυχή σου γλέντα.

Τα όμορφά σου νιάτα

γλέντησέ τα στα γεμάτα.

Και χαίρισι τη γλώσσα σου

την αηδονολαλούσαν,

που την ιπήραν τα πουλιά

σκουπό τσι τη λαλούσαν.

Απ' ούλα τ' άστρα τ' ουρανού

ένα νι που σι μοιάζει,

αυτό που βγαιν μισάνυχτα

τσ' ούλα τα σκουτεινιάζει.

Ζουντανό μι παγ' στουν Αδ'

του ματιού σου του μαυράδ'.

Εχου την αγάπη σου

ίδρου στου πρόσουπό μου,

τσ' ακόνισμα στου σπίτι μας

τσι κάνου του σταυρό μου.

Ελα γλυκιά μικρούλα μου,

να γιάνεις την καρδούλα μου.

Αν θέλεις λίρες και φλουριά,

έλα μαζί μου μια βραδιά,

να σου γεμίσω την ποδιά,

όλο βενέτικα φλουριά.

Στα παχουλά χιράκια σου,

βροντούν τα βραχιολάκια σου».
Ο ταύρος κομματιάζεται και βράζεται στα κακαβιά, με πλιγούρι για το «κισκέτσι». Το πρωί με την καμπάνα, σταματάνε τα φαγοπότια και τα γλέντια», παρακολουθούν όλοι τη λειτουργία, μοιράζεται από τα κακάβια «χάρισμα από τον άγιο το φαγητό», γλεντοκοπάνε για λίγο, κι αρχίζει το τρανό γύρισμα, όλων των γιορταστών στο χωριό Αγία Παρασκευή.

Στην Καυκάρα, στο μεγάλο ξέφωτο του χωριού, γίνονται οι αλογοδρομίες, ιππικοί αγώνες, όπως στην αρχαιότητα, με ασέλωτα τα ζωντανά, με γυμνούς μεθυσμένους καβαλάρηδες, κι άλογα που αφηνιάζουν από το λιοπύρι και την έκσταση. Στους νικητές το «Σωματείο "οι Ζευγάδες"», δίνει σέλες, καπλοδέτες, καπίστρια και μαντίλια.


Το πάθος κορυφώνεται με τα «Χαρλαμέλια», τους νέους, τα παλικάρια, τους παθιασμένους πανηγυριστές. Οι «αχτύπητοι», με τις μουσικές τους κι όρθιοι πάνω στ' άλογά τους, περνάνε από τα σπίτια με τις αγαπημένες τους, για να τους κεράσουνε μ' ένα δίσκο «γεμάτο αγάπη και προσμονή». Χορεύουνε παθιασμένα κι αράζουνε στη χωριάτικη πλατεία, όπου ξεφανερώνουνε τ' αρραβωνιασμά τους μ' αυτή που αγαπούν, για να συνεχιστεί το παθιασμένο γλέντι, ποιος ξέρει πόσες μέρες ακόμα, στην Αγία Παρασκευή και σ' όλο το λεσβιακό χωριό.
«Μα τον Αγιο Χαράλαμπο

και τη μέρα τούτη,

κάλιο 'χω την παρέα μου

παρά φλουριά και πλούτη».
Είναι ευχή που ξεστομίζεται απ' όλους τους γιορταστές σ' αυτό το ξεχωριστό, καθάριο, κι ανόθευτο πανηγύρι.

ΠΗΓΗ:εφημ. ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ,  20-8-2008
http://spoudasterion.pblogs.gr/

Αγία Παρασκευή- Παλαιοχριστιανική Βασιλική Μέσου (θέση "Κοκκάλα")

Το ιερό του Μέσου, είναι άρρηκτα συνυφασμένο με την μοίρα των Μυτιληνιών από τα αρχαϊκά χρόνια μέχρι τον 2ο αι μΧ. Με το ιερό αυτό οι μελετητές ταυτίζουν το «εύδειλον τέμενος μέγα ξύνον» που αναφέρει ο λέσβιος ποιητής Αλκαίος. Στο τέμενος αυτό οι λέσβιοι καθιέρωσαν βωμούς στην λατρεία των αθανάτων Μακάρων, δηλαδή του Δία Αντίαου, της «Αιολίας θέου πάντων γενέθλα» που ταυτίζεται με την Ήρα και του «κεμήλιου Ζόνησου ωμήσταν» (Διονύσου). Ο ίδιος ποιητής μας δίνει πληροφορίες για τις ετήσιες εορτές και για τα καλλιστεία που διεξάγωνταν στο τέμενος αυτό. Η ενότητα των πέντε πόλεων της Λέσβου (Μυτιλήνης, Μήθυμνας, Άντισσας, Ερέσσου και Πύρρας) την περίοδο της απελευθέρωσης του νησιού από τον Μέγα Αλέξανδρο, εκφράζεται με την ανέγερση ενός πολύ σημαντικού μνημείου στο κέντρο του νησιού, στο Μέσσον. Το χτίσιμο του οκτάστυλου ψευδοδίπτερου ιωνικού ναού, στο δεύτερο μισό του 4ου αιπΧ. Φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην ιστορία των ανθρώπων της Λέσβου.

Στις αρχές του 2ου πΧ. αι το ιερό αυτό εκτός από τόπος λατρείας είναι και τόπος συνάντησης και ανταλλαγής απόψεων των πόλεων του νησιού, καθώς επίσης αποτελεί και έδρα του κοινού των Λέσβιων. Το ιερό του Μέσσου, στα χρόνια αυτά ενώνει τους Λέσβιους με θρησκευτικούς, πολιτικούς, στρατιωτικούς και δικαστικούς δεσμούς. Στον οπισθότυπο νομισμάτων του Κομμόδου, (180-192μΧ) εικονίζεται ένας οκτάστυλος ναός με την επιγραφή του κοινού στο κάτω μέρος του νομίσματος. Πρώτος ο γάλλος περιηγητής M. Boutan το 1855, αναφέρει τον ναό του Μέσσου κοντά στην αρχαία πόλη της Πύρρας, ενώ το 1885 – 1886 ο Γερμανός αρχαιολόγος Koldewey με τους συνεργάτες του ανασκάπτει μεγάλο μέρος του. Το 1967-1968 συνεχίζεται η ανασκαφική έρευνα στον ναό. Άλλες ανασκαφές γίνονται τα διαστήματα από το 1995-1997 ενώ πρόσφατες εργασίες που έγιναν στον αρχαιολογικό χώρο ολοκλήρωσαν την εικόνα του ιερού στην αρχαιότητα και στις μεταγενέστερες ιστορικές περιόδους. Ο ιωνικός ναός του Μέσσου, αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της Λέσβου, απ΄ τον αρχαίο ναό σώζεται μόνο η θεμελίωση του και το εσωτερικό των βαθμίδων της κρηπίδας, ενώ φαίνονται η κόχγη του ιερού της παλαιοχριστιανικής βασιλικής και ο μεταβυζαντινός ναϊσκος του Ταξιάρχη. Το εύθρυπτο υλικό της θεμελίωσης οδήγησε στην λήψη άμεσων μέτρων για την προστασία του με την επικάλυψη του με προστατευτικό κονίαμα. Στην επιφάνεια του ναού τοποθετούνται σφόνδυλοι κιόνων στο πτερό και στον οπισθόδομο, καθώς και λίθοι στην θέση των παραστάδων . Η ταύτιση του ιερού του Μέσσου με το «εύδειλον τέμενος μέγα ξύνον» του ποιητή Αλκαίου γίνεται από τον L. Robert το 1960, που με τον τρόπο αυτό ο μελετητής αυτός αποδίδει την κατρεία της λεσβιακής τριάδας στο ιερό του Μέσσου.

Στην θέση Μέσα που βρίσκεται μια ώρα απόσταση ανατολικά από τον Χαλινάδο υπήρχε ο αρχαίος ιωνικός ναός που δημοσίευσε ο Koldwey. Ανακαλύφθηκε από τον Μητροπολίτη Ιάκωβο τον Ιούνιος του 1939 στην Αχλαδερή στο αγρόκτημα Σημαντήρειο Κληροδοτήματο Φιλανθρωπικών Κτημάτων Μυτιλήνης. Από πρόχειρη ανασκαφή ανεγέρθηκε στο φως του μισού της ημίκλιτης αψίδος και ολόκληρος ο τοίχος μήκους 20m που αποτελεί την ανατολική πλευρά του ναού. Η αψίδα είναι εγγεγραμμένη και εφάπτεται ανατολικά, όπως συμβαίνει στην βασιλική Αφεντέλλη, και κάτω έχει δύο παστοφόρια τα οποία υπάρχουν συνήθως σε παλαιοχριστιανικές βασιλικές.

Πρόκειται για αρχαίο μνημείο, όπου κατά τους χριστιανικούς χρόνους μετατράπηκε σε βασιλική. Δεν είναι γνωστό πότε έγινε χριστιανική εκκλησία. Μάλλον μετά τον 5ο αι (426μΧ), πιθανόν από τότε που άρχισαν τα αρχαία μνημεία να μετατρέπονται σε ναούς όπως ο Παρθενώνας, το Ερεχθείο, το Θησείο κτλ. Η διάταξη του τοίχου είναι κλιμακωτή πλάτους 0.85m και η απόσταση της αψίδας που υπάρχει εκεί από τον τοίχο είναι 0.40m . Ο επισκοπικός χρόνος καταλαμβάνει το κεντρικό κλίτος και εκατέρωθεν αυτού υπάρχουν δύο μικρότεροι θρόνοι.

Το ιερό βήμα χωρίζεται από τον κυρίως ναό και έχει σχήμα Π με πεσσίσκους, ραβδωτούς κιονίσκους και θώρακα στον οποίο δημιουργούνται κενά από τα επιστύλια, τα οποία έχουν τοποθετηθεί από την επιφάνεια των κιονόκρανων και γεφυρώνουν τα διάκενα μεταξύ των κιονίσκων.

Η πύλη είναι έχει πλάτος 1.30m. στην πλάγια πλευρά του τέμπλου υπήρχε πόρτα. Το δάπεδο ανάμεσα στο κλίτος και την αψίδα είναι διακοσμημένο με λαμπρά ψηφιδωτά στο δάπεδο. Υπάρχει μικρή οξεία γωνία στην κορυφή της αψίδας προς το βόρειο παστοφόριο η οποία αποκόπτεται από τον μικρό τοίχο που βαίνει ακτινωδώς και σχηματίζει ιδιαίτερο τριγωνικό χώρο σε πλήρης αψίδα , με μικρή αποθήκη που ανεγέρθη από το κτίριο. Πίσω από το βήμα και στην ανατολική πλευρά του ναού υπάρχει σε ορθογώνιο σχήμα με εξέχουσα ημικυκλική αψίδα.

Εδώ στο βάθος κοντά στους πρόποδες των λόφων ο Koldwey το 1885 και το 1887 ανέσκαψε έναν από τους λαμπρούς ναούς της αρχαιότητας του νησιού μας που είναι γνωστός τώρα σαν ιερό των Μέσων.

Στο βιβλίο του το 1890, αναπαρέστησε βάση των ευρημάτων του ένα μεγάλο ιερό, έναν αρχαίο ναό διαστάσεων 23.75x41.52μ με 8 x14 μ υψηλούς ωραιότατους κίονες που τους έστεφαν ιωνικά κιονόκρανα.Ο κυρίως ναός είχε μικρές διαστάσεις, 9.80x27.60m και το πτερό του που στηρίζανε οι κίονες βάθους 5.60μ.

http://www.metabyzantine.gr/

η Αγία Παρασκευή για τα κτήριά της ο πρώτος «Ιστορικός Τόπος» της Λέσβου

«Ιστορικός Τόπος» χαρακτηρίστηκε, την περασμένη Πέμπτη και με ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων, ο οικισμός της Αγίας Παρασκευής. Στέφθηκε έτσι με επιτυχία η προσπάθεια που ξεκίνησε με την καταγραφή περίπου 1.600 κτηρίων του χωριού από την Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Βορείου Αιγαίου σε συνεργασία με την Αντιδημαρχία Αγίας Παρασκευής, ενώ μια νέα σελίδα ανοίγει πλέον για τον οικισμό, τόσο ως προς τη διατήρηση της φυσιογνωμίας του, όσο και αναφορικά με την προβολή του ως του μοναδικού αντίστοιχα χαρακτηρισμένου τόπου της Λέσβου.

Ήταν πριν από δύο χρόνια όταν η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Βορείου Αιγαίου ξεκίνησε τη διαδικασία καταγραφής εκατοντάδων ιστορικών, δημόσιων και ιδιωτικών κτηρίων του οικισμού της Αγίας Παρασκευής, με στόχο το χαρακτηρισμό του ως «ιστορικού τόπου», δεδομένου και ότι βρίσκεται σε μια περιοχή με διαρκή κατοίκηση από τον 7ο π.Χ. αιώνα και εν μέσω σημαντικών αρχαιολογικών χώρων της Λέσβου, όπως η Αρχαία Πύρρα, το Ιερό των Μέσσων, το Ιερό της Κλοπεδής, η Αρχαιολογική Συλλογή της Νάπης, οι Υδρόμυλοι του Μυλοποτάμου κ.ά..


Τα κτήρια
Η δουλειά αυτή ξεκίνησε σε συνεργασία με τον πρώην Δήμο της περιοχής και συνεχίστηκε αδιάλειπτα, έχοντας ως αποτέλεσμα την καταγραφή συνολικά 1.564 κτηρίων, πολλά από τα οποία θεωρούνται πολύ αξιόλογα ή με σημαντικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά.

Το παλιό Κοινοτικό Ελαιοτριβείο, σήμερα Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου

Μεταξύ των κτηρίων που καταγράφηκαν, είναι τα Εκπαιδευτήρια (Σχολείο) της Αγίας Παρασκευής, που κατασκευάστηκαν το 1925 από τον Αργύρη Αδαλή, μαθητή τού Τσίλερ, το Δημαρχείο του οικισμού (πρώην οικία Λημνιού), χτισμένο το 1930, το Δημοτικό Λουτρό, χτισμένο το 1898, το Κοινοτικό Ελαιοτριβείο - Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου (1910), που ανακαινίστηκε τα τελευταία χρόνια από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, το Πνευματικό Κέντρο, ο ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών (1867), αλλά και μια σειρά από εντυπωσιακά αρχοντικά και άλλα βιομηχανικά κτήρια, του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα.

«Καταγράψαμε πάρα πολλά κτήρια, βιομηχανικά, δημόσια, σπίτια κ.λπ., ακόμη και τις επεμβάσεις που έχουν γίνει σε ορισμένα από αυτά που είναι σημαντικά και το τι επίδραση μπορεί να έχουν αυτές στον οικισμό», λέει στο «Ε» η προϊσταμένη της Υπηρεσίας Νεωτέρων Μνημείων, Μαρία Δανιά - Ταπανλή. «Οι προϋποθέσεις για το σκοπό που θέλαμε να πετύχουμε, ήταν το να συντρέχουν ιστορικοί λόγοι και να υπάρχει στον οικισμό ικανός αριθμός παραδοσιακών κτηρίων και νεωτέρων μνημείων, να έχει δηλαδή μεγάλη οικιστική αξία, αλλά και να βρίσκεται πλησίον σημαντικών αρχαιολογικών χώρων, όπως είναι π.χ. η Κλοπεδή. Η Αγία Παρασκευή κάλυπτε απόλυτα τις παραπάνω προϋποθέσεις.»

Τα Εκπαιδευτήρια, έργο του Αργύρη Αδαλή

Η σημασία του χαρακτηρισμού

Η μελέτη και η όλη δουλειά που έγινε από την Υπηρεσία, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά την περασμένη Πέμπτη κατά τη συνεδρίαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων με ειδικό βίντεο, και τα μέλη του αποφάσισαν ομόφωνα το χαρακτηρισμό της Αγίας Παρασκευής ως «Ιστορικού Τόπου».

Τι σημαίνει ο χαρακτηρισμός αυτός για τον οικισμό;

«Θα υπάρχει πλέον μια περαιτέρω προστασία ως προς τις όποιες παρεμβάσεις θα γίνονται, οι οποίες θα πρέπει να έχουν την έγκριση του Υπουργείου Πολιτισμού μέσω της Υπηρεσίας μας, εφόσον γίνονται στο χώρο που περικλείεται από τις συγκεκριμένες συντεταγμένες που ορίζουν τον “ιστορικό τόπο”», απαντά η κ. Δανιά. «Όσοι κάνουν επισκευές στα κτήριά τους, μπορούν να δανειοδοτούνται με ειδικά δάνεια, που αφορούν και τους παραδοσιακούς οικισμούς, με επιδοτούμενο επιτόκιο κι έγκριση από την Υπηρεσία Νεωτέρων.»

Το Δημαρχείο

«Οτιδήποτε θα γίνεται πλέον στον οικισμό, δε θα παίρνει πλέον άδεια από το ΣΧΟΠ, αλλά από τη Νεωτέρων», αναφέρει και ο αντιδήμαρχος Αγίας Παρασκευής, Γιώργος Κυριαζής, τονίζοντας πως ένας από τους αρχικούς στόχους ήταν ακριβώς το να μη γίνονται παρεμβάσεις που θα χαλούν τη φυσιογνωμία του οικισμού. «Από εδώ και πέρα θα ξεκινήσουμε συνεργασία και με την Αντιδημαρχία Τουρισμού, ώστε να αρχίσει να προβάλλεται και ο χαρακτηρισμός της Αγίας Παρασκευής ως “ιστορικού τόπου”.»

Αξίζει να σημειωθεί πως η Αγία Παρασκευή είναι η μόνη περιοχή στη Λέσβο που παίρνει τέτοιο χαρακτηρισμό χωρίς να έχει προηγηθεί χαρακτηρισμός της ως «παραδοσιακού οικισμού», όπως είναι π.χ. ο Μόλυβος.

http://www.emprosnet.gr

αυτοσχεδιασμός σε πλαγιο του β΄

αυτοσχεδιασμός με ούτι σε πλάγιο του β΄, το γνωστό χιτζάζ , με ισοκράτη ένα shurdi box ,κουρδισμένο σε πέμπτες,
με μια έφεση στα γλυστρίματα και στην φυσική τρίτη που έχει το βυζαντινό μέλος, κάτι που δεν μπορεί να αποδοθεί με συγκερασμένα όργανα.