Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011

Οι Τρεις Ιεράρχες «στα αζήτητα» (;) μιας γιορτής (;) για την Παιδεία




Του Χριστόφορου Γ. Παπασωτηρόπουλου*

Έπρεπε να μιλήσω για τους Τρεις Ιεράρχες, όμως είχα κουραστεί ν’ ακούω μεγάλες κουβέντες και να μιλώ για ανθρώπους άγιους, πανάκριβους, ανεκτίμητους σαν να διαφημίζω ένα προϊόν στο ραδιόφωνο. Είναι κι η εποχή που πάσχει από πολυλογία, κι έτσι βάλθηκα να περπατώ στα σοκάκια της σημερινής ελληνικής κοινωνίας, με προσοχή να μη χαθώ και με σκοπό να φτάσω στην πλατεία, στο ξέφωτο της παρουσίας των Αγίων, που και σήμερα τιμά η παιδεία μας - Του Μεγάλου Βασιλείου, του Ιερού Χρυσοστόμου, του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου - και να ψηλαφίσω τη σχέση τους με τον σημερινό μας βίο.


Προχώρησα κι είδα ένα λαό να έχει κάνει την πίστη του στο Θεό ζήτημα προσωπικού γούστου. Μια θάλασσα από άγνοια, ημιμάθεια ή αδιαφορία, μια που ο λόγος της Εκκλησίας φαίνεται να μην προκαλεί πια κανένα ενδιαφέρον. Φταίει άραγε μόνον η Εκκλησία ή κι η δική μας τρυφηλότητα;
Προχώρησα κι είδα ανθρώπους να τρέχουν να προλάβουν τη ζωή τους, να τυραννιούνται από το κυνήγι του χρόνου για να είναι «εντάξει». Και θυμήθηκα τον Ελύτη: «Δώσε δωρεάν το χρόνο σου αν θέλεις να σου μείνει λίγη αξιοπρέπεια».

Είδα τους άρχοντες, εκκλησιαστικούς και μη, να μας μαλώνουν, να μας κουνάνε το δάχτυλο επιτακτικά στο πρόσωπο μπροστά μας, γιατί δεν είμαστε αρκετά υπάκουοι, δεν είμαστε όσο θα έπρεπε υποτακτικοί, γιατί δεν τους σεβόμαστε όσο θα έπρεπε και θυμήθηκα ένα παλιό σύνθημα γραμμένο στον τοίχο: «Αγάπη που’ ναι η εκκλησιά σου; Βαρέθηκα πια στα μετόχια».

Είδα ανθρώπους σκυφτούς να κλαίνε, να πεινούν, ν’ απελπίζονται, να μαζεύονται φοβισμένοι, να βράζουν από θυμό και πόνο και να περιμένουν πότε ο πόνος θα γίνει δημιουργία.
Είδα  παιδιά να με κοιτούν καχύποπτα, σαν προδομένα από εμάς τους μεγαλύτερους, που τους παραδίνουμε αυτόν τον κόσμο , θυμωμένα, που σκοτώνουμε «κατά λάθος» παιδιά στα Εξάρχεια, που σιχαινόμαστε τους «λαθραίους» ανθρώπους που ζητούν καταφύγιο στη χώρα μας κυνηγημένοι, που ξεπουλήσαμε χωρίς καλά καλά να το καταλάβουμε τις αξίες μας για μια περίοπτη θέση σε μια εταιρία, για ένα τζιπ, για μια βίλλα παραπάνω.
Είδα δασκάλους να κάνουν αυτό που «πρέπει», να είναι αρκούντως υπηρεσιακοί - με καθαρά, μεν αλλά άδεια χέρια! - να τρέχουν να προλάβουν την ύλη τους, να οδηγούν με ταχείς ρυθμούς τους μαθητές τους στην κρεατομηχανή της επιτυχίας, στις εξετάσεις. Με την ψυχή αφυδατωμένη, τσακισμένη και την αγάπη και το μεράκι καλά κρυμμένο βαθιά μέσα τους, μη τύχει και κατασπαταληθεί τσάμπα, μια που η καρδιά και το συναίσθημα χρειάζεται κι έξω από τη δουλειά. Και σκέφτηκα τον Μίλτο Κουντουρά: «όποιος αγωνίζεται για τα παιδιά, αγωνίζεται για την ανθρωπότητα».

Κι είδα γονείς πιο κάτω, στραμένους στα παιδιά τους να τους μιλούν με φόβο κι αγωνία για το αύριο που έρχεται σαν καταιγίδα καταπάνω τους. Κι όταν αυτά ζητούσαν «μια ιδέα στεγανή που να μη μπάζει κρύο», μια ελπίδα για να παλέψουν, ο πατέρας δάκρυζε κι η μάνα σιωπηλή αγκάλιαζε. Η κραυγή της σιωπής σκέφτηκα…
Κι είδα γονείς να ορμούν στους καθηγητές των παιδιών τους - με θάρρος ή με θράσος; - γιατί δε δίνουν όσα θα ήθελαν  κι όχι γνώσεις μόνο μα κι αγωγή και κοινωνικοποίηση κι ιδέες κι ελπίδες και οράματα κι αξίες … κι όλα αυτά που οι ίδιοι δεν πρόλαβαν να δώσουν. Και βρήκαν κι έβαζαν στο στόμα τους τους τεμπέληδες που δουλεύουν λίγο, που δεν ελέγχει κανείς τη δουλειά τους, που ρουφάνε άδειες και διακοπές για να βολεύονται και σκέφτηκα και πάλι τον Ελύτη: «Ιδιώτευε μες στο Ανερυθρίαστο».

Κι είδα την Εκκλησία να ταπεινώνεται, να απαξιώνεται μες στις κραυγές του ορθού λόγου και της συλλογικής λήθης  και να πληρώνει σκληρά το τίμημα χρόνιων παθογενειών, ακέραιων καρκινωμάτων στο σώμα της που άλλες φορές  η αγάπη της κι άλλες φορές  η αδυναμία της, τα σκέπαζε  για να μη φαίνονται. Κι έτσι βαυκαλιζόταν πως δεν υπήρχαν…
Κι είδα πιο κάτω ένα φως αχνό, μάλλον σα φωτοστέφανο, αλλά δεν ήμουν σίγουρος-λες κι έχω δει φωτοστέφανο για να ξέρω;-…
Ένας παπάς μοίραζε τη νύχτα φαγητό και κουβέρτες στους άστεγους που είχαν κάνει τα παγκάκια σπίτια τους, ένας άλλος τραβούσε από μια τρύπια βάρκα μια γυναίκα μ’ ένα μωρό στην αγκαλιά της που έφτασαν από απέναντι, πεθαμένοι σχεδόν από το φόβο κι από τα παγωμένα μαύρα νερά του Αιγαίου, κι ένας άλλος μέχρι αργά τη νύχτα φόρτωνε στο πετραχήλι του καημούς κι απελπισία από πρεζόνια κι αλαφιασμένους απόκληρους. Και σκέφτηκα τη μωρία του σταυρού, τη σαλότητα των αγίων, την πίστη στην Ανάσταση, όταν όλα μυρίζουν θάνατο…
Κι έκανα «ένα βήμα πιο γρήγορο απ’ τη φθορά». Κι είδα στο ξέφωτο τρεις δεσποτάδες, χωρίς πλουμιστά άμφια και μίτρες χρυσοκέντητες, μα με ράσα φθαρμένα αλλά καθαρά και μια μαγκούρα ξύλινη ο καθένας για να ακουμπάει. Κοιτούσαν σιωπηλοί κι ολόμονοι, κρυμμένοι θαρρείς, κουρασμένοι, μα μ’ ένα πεισματάρικο χαμόγελο, αυτό που έχουν οι άνθρωποι που αγάπησαν κι αγαπήθηκαν.
Εκεί πλησίασα, γονάτισα  κι αφέθηκα στην παραμυθία τους:
Μου ψιθύρισε ο άγιος Γρηγόριος, για το Θεό που κρύβεται - «Θεέ μου, πόσο μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε!» -  στα μικρά ασήμαντα πράγματα, στους ανθρώπους που προσπερνάμε, στο σπόρο που φυτεύουμε περιμένοντας ν’ ανθίσει.
Μου είπε για τις δικαιολογίες των ανθρώπων που δεν απλώνουν το χέρι τους να μοιραστούν.
Για την απελπισία της φτώχιας, της ορφάνιας, της ερήμωσης.
Κι ο Μέγας Βασίλειος, μου θύμισε για τους ψευτο-ευλαβείς που αρκούνται στην ελεημοσύνη - άλλοθι της αδικίας και για τους πλούσιους που χαρίζουν για να βολέψουν τη συνείδησή τους.
Κι ο ιερός Χρυσόστομος, αργά και σταθερά μου διηγήθηκε ιστορίες για την Εκκλησία, που πάντα στους κόλπους της μέσα είχε κι ανθρώπους που της τρώγανε τις σάρκες και  για το Χριστό που πάντα μεταμόρφωνε το σώμα της με την πεισματάρικη αγάπη του.
Μου είπαν για τους ανθρώπους τους αμόρφωτους, -  όχι αυτούς που δεν ξέρουν γράμματα - τους άλλους, που ξέρουν ότι έχουν πάντα δίκιο και κρίνουν με άνεση κάθε στραβό ανθρώπινο σα να μη είδαν ποτέ τις δικές τους συμφορές, γερασμένοι δικαστές μιας ζωής τσιγγούνικης…
Μου είπαν για τις ελπίδες και τα όνειρα του κόσμου, τις ουτοπίες που δεν έχουν ακόμη τόπο. Για τον Καινούργιο Κόσμο του Θεού που αγκαλιάζει όλους, κι αυτούς που θέλουμε κι αυτούς που θ’ αποφεύγαμε ακόμη και καλημέρα να τους πούμε, για το σταυρό και τη θυσία αυτού που αγωνίζεται όχι για να κερδίσει, αλλά από έρωτα, γιατί αλλιώς δεν θα μπορούσε να ζήσει.
Για το σταυρό που παραλάβαμε όχι για να τον κάνουμε κόσμημα, μα για να προκαλέσουμε την ανάσταση εδώ και τώρα.
Για τις ελπίδες που δε χάθηκαν κι ούτε ποτέ θα χαθούν όσο οι άνθρωποι παλεύουν, αγωνίζονται, αγαπούν.
Με παρηγόρησαν, όλες οι εποχές μοιάζουν, μου είπαν, μη σκιάζεσαι γιατί ο θάνατος είναι πάντα προσωρινός, φαίνεται δυνατός μα είναι σκόνη μπροστά στη χάρη του Θεού!
Και μου ψιθύρισαν κι ένα στιχάκι για τους δασκάλους που πάντα παλεύουν μαζί με τους μαθητές  τους, σ’ αυτά τα σχολεία, μ’ αυτές τις συνθήκες, μ’ αυτές τις ανημποριές:
«και τι δεν κάνατε για να με θάψετε, όμως ξεχάσατε πως ήμουν σπόρος…».

Σηκώθηκα να φύγω, μου δώσαν την ευχή τους κι ένα χαρτί τυλιγμένο να το διαβάζω κάθε φορά που θα φοβόμουν και θα δείλιαζα. Απομακρύνθηκα, το άνοιξα με λαχτάρα και το διάβασα. Ήταν δυο στίχοι του Μπέρτολτ Μπρεχτ (!):

«Κι όταν θα έχετε καλυτερέψει τον κόσμο,
Να συνεχίσετε να τον καλυτερεύετε αυτόν τον καλύτερο κόσμο.
Κι αν καλυτερεύοντας τον κόσμο, συμπληρώσετε την αλήθεια
λοιπόν, συμπληρώστε κι άλλο τη συμπληρωμένη αλήθεια.
Κι αν συμπληρώνοντας την αλήθεια, αλλάξατε την ανθρωπότητα,
Λοιπόν,
αλλάξτε κι άλλο την αλλαγμένη ανθρωπότητα.»
                              
σημείωση: ευτυχώς που για να γραφτούν αυτές οι λιγοστές αράδες εκτός από τους Τρεις Ιεράρχες, τα όσα είπαν και κυρίως τα όσα έκαναν και μας άφησαν κληρονομιά, βοήθησαν και ο Οδυσσέας Ελύτης (Μαρία Νεφέλη), ο Μίλτος Κουντουράς (Κλείστε τα σχολειά), ο Γιώργος Σεφέρης (Fog), ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, ο Μπέρτολτ Μπρεχτ και ο Παύλος Σιδηρόπουλος (εν Κατακλείδι).

* Ο Χριστόφορος Γ. Παπασωτηρόπουλος είναι εκπαιδευτικός θεολόγος.

ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟΥ "WWW.ISTORIKATHEMATA.COM" ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΕΙΡΑ ΤΟΥ ΣΚΑΙ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821


Από την στιγμή που είμαστε ένα ιστολόγιο που ασχολείται με την Ιστορία, θεωρούμε πως οφείλουμε να τοποθετηθούμε για την σειρά του ΣΚΑΙ με θέμα την επανάσταση του 1821 αν και έχει προβληθεί μόνο ένα επεισόδιο και είναι ακόμη νωρίς να βγάλουμε τελικά συμπεράσματα.
Κατ΄ αρχάς οφείλω να πω πως η εκπομπή με καλύπτει αισθητικά. Αναμφίβολα έλειπε μια μεγάλη παραγωγή για την επανάσταση του 1821, ένα γεγονός τόσο κομβικό που αποτέλεσε την έναρξη του σύγχρονου βίου της Ελλάδος.
Το δεύτερο που μου άρεσε είναι ότι επιτέλους τοποθετεί στην επικαιρότητα το Ιστορικό γεγονός της επανάστασης, αλλά και την Ιστορία γενικότερα, καθώς πιστεύω πως είναι απαράδεκτο να απουσιάζει ο προβληματισμός από μια σύγχρονη κοινωνία για το παρελθόν της. Επίσης αποτελεί
 σημαντικό εφόδιο ότι ως σύμβουλοι επιλέχθηκαν καταξιωμένοι Ιστορικοί, ενώ πολύ ενδιαφέρουσα θα είναι και η οπτική των Τούρκων για τα γεγονότα, η οποία γενικά (κακώς) απουσιάζει από την θεώρηση μας και δεν πρέπει να την αντιμετωπίζουμε φοβικά η αμυντικά. Αντιθέτως οφείλουμε να την αξιοποιήσουμε για να αυξήσουμε τις γνώσεις μας για τα γεγονότα αυτά.
Αυτό το οποίο με εξέπληξε (δεν μπορώ να πω θετικά) είναι η ΑΠΟΘΕΩΤΙΚΗ παρουσίαση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η αφήγηση μάλιστα έφτασε στο σημείο να μιλάει για μια Αυτοκρατορία που λειτουργούσε ικανοποιητικά, για δημόσια έργα!! που τελέστηκαν τους 2 πρώτους αιώνες (ποιά; πού; πότε;), για ανάπτυξη πόλεων (προφανώς πληθυσμιακή), για ομαλή συμβίωση Χριστιανών -Μουσουλμάνων επειδή είχαν κοινά νεκροταφεία, για ελευθερία των Ελλήνων στην Παιδεία και στην Θρησκεία κτλ, ενώ η φυγή των Ελλήνων στα βουνά (Τρίπολη, Κοζάνη κτλ) για την αποφυγή της Τουρκικής αυθαιρεσίας βαπτίζεται ως μια απλή "απόπειρα φοροαπαλλαγής". Αν ήταν όμως μόνο αυτό γιατί δεν είχε γίνει νωρίτερα στο Βυζάντιο όπου, σύμφωνα με την αφήγηση, η φορολογία ήταν εξίσου σκληρή;
Αυτή η υπόθεση εργασίας είναι ενδιαφέρουσα αλλά αφήνει εκτός πολλά σημεία μεγάλης σημασίας που ανατρέπουν άρδην την εξιδανίκευση μιας άκρως Θεοκρατικής Σκοταδιστικής Αυτοκρατορίας. Πρώτα απ΄ όλα δεν υπάρχει καμία αναφορά στο παιδομάζωμα, ένα σημαντικό θεσμό μαζικού εξισλαμισμού, που στους δύο πρώτους αιώνες οδήγησε σχεδόν 300.000 χριστιανόπουλα να πυκνώσουν τις τάξεις των Γεννιτσαρικών ταγμάτων.
Αμέσως μετά η αφήγηση της εκπομπής δεν κάνει καμία νύξη στην βαρύτατη φορολογία (κεφαλικό φόρο) που πλήρωναν αποκλειστικά όλοι οι μη μουσουλμάνοι στην Αυτοκρατορία. Η φορολογία αυτή συμπληρωνόταν από άλλους φόρους (δεκάτη, φόροι στα νησιά υπέρ του Οθωμανικού στόλου), οι οποίοι έριχναν το βιωτικό επίπεδο των Χριστιανών σε επίπεδα επιβίωσης με το ζόρι. Με τι πόρους και σε τι χρόνους λοιπόν θα έχτιζαν οι χριστιανοί σχολεία και εκκλησίες που είχαν (δήθεν) κάθε δικαίωμα;
Το άλλο πολύ σημαντικό που δεν περιλαμβάνει η αφήγηση, είναι ότι οι 4 αιώνες σκλαβιάς (μάλλον.....ανάπτυξης θα έλεγε ο κ. Τατσόπουλος) δεν ήταν ομοιόμορφοι ούτε χρονικά ούτε θεσμικά στον Βαλκανικό χώρο. Πολλές Ελληνικές πόλεις απολάμβαναν προνόμια και ένα ειδικό καθεστώς που άλλες δεν είχαν, ενώ σε πολλά σημεία του μελλοντικού Ελλαδικού χώρου η Οθωμανική παρουσία διήρκεσε λιγότερο από 200 χρόνια. Προφανώς η απλούστευση της αφήγησης έγινε για λόγους οικονομίας χρόνου, αλλά θεωρώ πως οι τελικές διατυπώσεις της βλάπτονται. Τελικώς η αφήγηση δεν συμπεριέλαβε και μια σειρά άλλων δυσχερειών που αντιμετώπιζαν οι χριστιανοί στην Αυτοκρατορία. Έτσι λοιπόν οι Χριστιανοί δεν μπορούσαν να φέρουν όπλα, δεν μπορούσαν να παντρεύονται μουσουλμάνες, σε κάθε διένεξη (νομική η άλλη) με μουσουλμάνο δικάζονταν από τον μουσουλμάνο καδή και την Σαρία (φαντάζεστε πόσο αντικειμενικά), ενώ δεν είχαν δικαίωμα να έχουν καμπάνες στις εκκλησίες τους και να φορούν ενδύματα με πράσινο χρώμα (ήταν το ιερό χρώμα των μουσουλμάνων).
Η ζωή του Χριστιανού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν σκληρή, πολλές φορές εφήμερη, χωρίς ατομικά δικαιώματα και με πολύ φόβο έναντι της Σκοταδιστικής Θεοκρατικής εξουσίας που παρουσιαζόταν κυρίως με στρατιωτική και φορομπηχτική μορφή. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ταλανιζόταν από τεράστια γραφειοκρατία και διαφθορά, με πρωτάκουστους αναχρονιστικούς θεσμούς (η μάνα του Σουλτάνου κτλ) που πιστεύω δεν έχουν υπάρξει σε κανένα άλλο καθεστώς της εποχής εκείνης.
Και κάτι τελευταίο. Μου αρέσει η στεγνή αφήγηση και η σοβαρότητα του κ. Τατσόπουλου, ασχέτως αν όλοι γνωρίζουμε τις ακραίες απόψεις του για κάποια θέματα. Θεωρώ πάντως πως η εμπάθεια του στην μεταμεσονύχτια εκπομπή που ακολούθησε, δεν βοηθάει τις θέσεις που προωθεί, αλλά μάλλον τις κάνει απωθητικές.
Περιμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την συνέχεια....

Σάββατο, 29 Ιανουαρίου 2011

Σταθμός Γεωργικής Έρευνας στο Κ. Τρίτος της Λέσβου

ladaki
Τον τρόπο που λειτουργεί το Ελληνικό κράτος αναδεικνύει η ερώτηση δύο βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ . Το 2006 στο πλαίσιο ανάδειξης του !!!Ελληνικού Ελαιολάδου!!! αποφασίστηκε να γίνει στη Λέσβο εργαστήριο ανάλυσης για το προϊόν . Μάλιστα όπως αναφέρουν στην...... Ερώτηση προς του Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης ξο
δεύτηκαν συνολικά 660.000 ευρώ (από τα οποία περίπου το 10% διατέθηκε από τη Νομαρχία Λέσβου). Ο Σταθμός με τα χρήματα αυτά επισκευάστηκε εν μέρει και εξοπλίστηκε με υπερσύγχρονα και πανάκριβα όργανα υψηλής ακριβείας, προκειμένου να είναι σε θέση να διενεργεί δοκιμές σε δείγματα ελαιολάδου με μεγάλη αξιοπιστία. Όμως η μη πρόσληψη – όπως αναφέρουν φορείς και κινήσεις του νησιού – εδώ και δύο χρόνια τριών χειριστών, οι οποίοι θα επιμορφώνονταν στη χρήση και λειτουργία των οργάνων αυτών, είχε ως συνέπεια να μην έχει δρομολογηθεί η διαδικασία της διαπίστευσής του από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης.

Η Ερώτηση:
---- Προς τον κ. Υπουργό
Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
Θέμα: Θα λειτουργήσει και πότε ο Σταθμός Γεωργικής Έρευνας στο Κ. Τρίτος της Λέσβου;
Ο Σταθμός Γεωργικής Έρευνας της Λέσβου εντάχθηκε (μαζί με άλλους δύο στα Χανιά και στην Καλαμάτα) από το 2006 σε ένα πρόγραμμα δημιουργίας ολοκληρωμένων εργαστηρίων ανάλυσης ελαιολάδου με φορέα υλοποίησης το ΕΘ.Ι.Α.Γ.Ε., μετά από απόφαση της τότε πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Η επιλογή των τριών αυτών περιοχών προφανώς δεν είναι τυχαία, αφού πρόκειται για τις κατ' εξοχήν ελαιοπαραγωγές περιοχές της χώρας.
Στο πλαίσιο της ανωτέρω απόφασης ο Σ.Γ.Ε. Λέσβου εντάχθηκε στο Μέτρο 1.2. «Εθνικό Σύστημα Ποιότητας», Δράση 1.2.2. «Πιστοποίηση» του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα», με τίτλο «Συμπλήρωση της εργαστηριακής υποδομής του Εργαστηρίου Ελαιολάδου του Σταθμού Γεωργικής Έρευνας του ΕΘ.Ι.Α.Γ.Ε. για τη διαπίστευση δοκιμών στο ελαιόλαδο», και ξοδεύτηκαν συνολικά περί τα 660.000ευρώ (από τα οποία περίπου το 10% διατέθηκε από τη Νομαρχία Λέσβου).
Ο Σταθμός με τα χρήματα αυτά επισκευάστηκε εν μέρει και εξοπλίστηκε με υπερσύγχρονα και πανάκριβα όργανα υψηλής ακριβείας, προκειμένου να είναι σε θέση να διενεργεί δοκιμές σε δείγματα ελαιολάδου με μεγάλη αξιοπιστία. Όμως η μη πρόσληψη – όπως αναφέρουν φορείς και κινήσεις του νησιού – εδώ και δύο χρόνια τριών χειριστών, οι οποίοι θα επιμορφώνονταν στη χρήση και λειτουργία των οργάνων αυτών, είχε ως συνέπεια να μην έχει δρομολογηθεί η διαδικασία της διαπίστευσής του από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ.).
Σε σχέδιο νόμου του Υπουργείου που διέρρευσε πρόσφατα στον ηλεκτρονικό τύπο προβλέπεται συνένωση όλων των μονάδων έρευνας σε 14 ισχυρά θεματικά Ινστιτούτα σε διάφορες περιοχές της χώρας, μεταξύ των οποίων φαίνεται να μην συγκαταλέγεται η Λέσβος, αλλά και κανένας Σταθμός Γεωργικής Έρευνας και επομένως ούτε και αυτός της Λέσβου, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία των κατοίκων και επαγγελματιών του νησιού για κατάργηση του Γ.Σ.Ε. Λέσβου.
Η διαφαινόμενη κατάργηση του Σ.Γ.Ε. και αδιανόητη και εγκληματική θα είναι για το νησί, αφενός γιατί ήδη έχει σπαταληθεί ένα ουχί ευκαταφρόνητο κεφάλαιο – όπως αναφέρθηκε – για την επισκευή και τον εξοπλισμό του κτιρίου, όσο και κυρίως γιατί μια τέτοια απόφαση υπονομεύει αντί να διευρύνει και να ενισχύει την αναπτυξιακή πορεία της τοπικής οικονομίας.
Επιπλέον, έχει υπογραμμιστεί κατ' επανάληψη και από όλους ότι το λάδι ως Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και Προστατευόμενων Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ) αποτελεί ένα ιδιαίτερης σημασίας για τη χώρα αγροτικό προϊόν γνωστό για την ποιότητα και τη διατροφική του αξία και ως εκ τούτου έχει ανάγκη περαιτέρω στήριξης και προβολής.
Με βάση τα παραπάνω,
Ερωτάται ο κ. Υπουργός
1) Δεσμεύεται, όχι μόνον να μην καταργήσει τον Σ.Γ.Ε Λέσβου, αλλά να προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να επιταχυνθεί η έναρξη λειτουργίας του, με σκοπό να υποστηριχθεί και με σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους η πιστοποίηση παραγωγής ελαιολάδου στη Λέσβο, ενισχύοντας την αναπτυξιακή πορεία της τοπικής οικονομίας, της οποίας νευραλγικό τομέα καλύπτει η παραγωγή του προϊόντος αυτού;
2) Προτίθεται στα πλαίσια των ανωτέρω ενεργειών να στελεχώσει άμεσα το Σ.Γ.Ε με το αναγκαίο προσωπικό για το χειρισμό των υπερσύγχρονων μηχανημάτων που βρίσκονται στο κτίριο, και για τα οποία ήδη έχουν δαπανηθεί σημαντικά κονδύλια;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Θοδωρής Δρίτσας
Α΄ Περαιά & Νησιών
Λίτσα Αμμανατίδου-Πασχαλίδου
Β΄ Θεσσαλονίκης
agroschannel.com
Θάθελα να επισημάνω οτι τα 14 ισχυρά θεματικά Ινστιτούτα που αναφέρει το σχέδιο νόμου του υπουργείου τα 11 θα είναι στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη (;) ως ελαιοπαραγωγικές περιοχές!και μόνο 3 θα είναι στην περιφέρεια, χωρίς πρόβλεψη οπως αναφέρουν οι βουλευτές για τη Λέσβο ,ούτε και για τη Μεσσηνία.
και το βασικότερο
για μια ακόμη χρονιά τα ελαιοτριβεία στη Λέσβο θα λειτουργήσουν με υπογραφή νομάρχη λόγω της μη διαχείρησης των αποβλήτων τους.
Δηλαδή όχι μόνο διαιωνίζεται το καθεστώς ομηρίας των ελαιοπαραγωγών απο την πολιτική ηγεσία, αλλά συγχρόνως κλείνουν το μοναδικό κέντρο έρευνας που ίσως θα μπορούσε να βοηθήσει στην παραγωγή του Λεσβιακού λαδιού.
Όταν στην Κρήτη και συγκεκριμένα στο Αλάγνι Ηρακλείου θα μετατρέπονται τα απόβλητα του λαδιού σε προϊόν υψηλής οικονομικής και βιολογικής αξίας, χάρη σε μια τεχνολογική καινοτομία που δημιούργησαν τα τρία ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα της Κρήτης, Πανεπιστήμιο, Πολυτεχνείο, ΤΕΙ, με επικεφαλής τον καθηγητή της Ιατρικής Σχολής, Ηλία Καστανά.
Eμείς ,όπως φαίνεται, θα περιμένουμε τους αγάδες για να βάλουμε γνώση!

No arms, no legs, no worries !

AN ΕΙΣΑΙ ΧΑΛΙΑ ΚΑΙ NOMIZEIΣ ΟΤΙ ΟΛΑ ΣΟΥ ΠΑΝ ΣΤΡΑΒΑ, ΔΕΣ ΑΥΤΟ...!!! 


απο τη φίλη μας την Μένη

Παρασκευή, 28 Ιανουαρίου 2011

Παρασιτισμός στην περιβαλλοντική εκπαίδευση


 Προώθηση Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ) από έκθεση του Ιδρύματος Ευγενίδου
Σαφές προμοτάρισμα των μεταλλαγμένων στην Ελλάδα συνιστά η μόνιμη έκθεση βιοτεχνολογίας που λειτουργεί στο Ίδρυμα Ευγενίδου και έχει ως αποδέκτες, νέους και σχολεία που επισκέπτονται το Ίδρυμα. Συγκεκριμένα, στην υποενότητα της έκθεσης με τίτλο «Η τροποποιημένη φύση», η οποία περιλαμβάνει 21 εκθέματα και δραστηριότητες, προσκαλείται καθημερινά το πιο εύπλαστο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, η μαθητική νεολαία, σε μια «ευχάριστη» (όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος) γνωριμία με «ασυνήθιστους κήπους» γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Οι μαθητές επιδίδονται επίσης στη διεξαγωγή πειραμάτων γενετικής τροποποίησης προϊόντων, καθώς και στην  παρακολούθηση εκπαιδευτικών βιντεο-προβολών (όπου η υβριδοποίηση, η γενετική μηχανική και η καλλιέργεια invitro παρουσιάζονται ως τρόποι βελτίωσης των φυτικών καλλιεργειών) και στο τέλος καλούνται να δώσουν τις «σωστές» απαντήσεις.
Το Αρχιπέλαγος, Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας αποδοκίμασε ευθύςεξαρχής τη συγκεκριμένη έκθεση με επιστολή που απέστειλε στο Ίδρυμα Ευγενίδου, η οποία εντάσσεται σαφώς στο πλαίσιο μίας οργανωμένης στρατηγικής προώθησης των γενετικά μεταλλαγμένων προϊόντων στην Ελλάδα από πολυεθνικές που στόχο έχουν να γίνουν οι κυρίαρχοι του παγκόσμιου διατροφικού μονοπωλίου.

Στην ίδια λογική εντάσσονται τα σεμινάρια που λαμβάνουν χώρα σχεδόν κάθε μήνα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, με ελκυστικούς τίτλους, για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των αγροτών (με μοναδικό σκοπό να τους πείσουν να αγοράσουν μεταλλαγμένους σπόρους αλλάζοντας τις παραδοσιακές μεθόδους καλλιέργειας και φύλαξης σπόρων τοπικών ποικιλιών), αλλά και οι πιέσεις που ασκούν στην Ελλάδα οι ΗΠΑ σε διπλωματικό επίπεδο για την νομιμοποίηση της εισαγωγής και καλλιέργειας γενετικά μεταλλαγμένων σπόρων. Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του πρώην αναπληρωτή υπουργού περιβάλλοντος, κ. Θεόδωρου Κολιοπάνου «Οι πιέσεις που δεχόμαστε είναι απίστευτες…. Η πρώτη επίσκεψη που δέχεται κάθε νέος υπουργός είναι από τον πρεσβευτή των ΗΠΑ, ο οποίος ζητάει την είσοδο των ΓΤΟ στην Ελλάδα».
Απέναντι σε αυτή την κατακριτέα πρακτική, τόσο το Αρχιπέλαγος (μέλος τηςομάδας εργασίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης σε θέματα τοπικών ποικιλιών που κινδυνεύουν από γενετική διάβρωση) όσο και αρκετοί φορείς στη χώρα μας καταβάλουν μεγάλη προσπάθεια να ενημερώσουν τον κόσμο και να οξύνουν την κριτική σκέψη των αγροτών.
Ωστόσο, γεγονότα όπως η συγκεκριμένη έκθεση που φιλοξενεί το Ίδρυμα Ευγενίδου, δημιουργούν συναισθήματα έκπληξης και αγανάκτησης, καθώς είναι τουλάχιστον σοκαριστικό να διαποτίζεται η μαθητική νεολαία, που δεν διαθέτει ακόμα την απαραίτητη κριτική σκέψη, με την παραφύση φιλοσοφία εταιρικών αντιλήψεων οι οποίες πατεντάρουν και κερδοσκοπούν εις βάρος της φύσης με ανήθικες μεθόδους.
Τα όσα συμβαίνουν στον χώρο της προώθησης των ΓΤΟ στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας μπορεί να είναι άγνωστα στο ευρύ κοινό, ωστόσοαποτελούν συνέχεια μίας τακτικής που έχει εφαρμοστεί με επιτυχία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (π.χ. Ιρλανδία). Στόχος της τακτικής αυτής είναι η διαστρέβλωση της αλήθειας μέσω της παραπλανητικής επιστημονικής επιτήδευσης και της διαρκούς προώθησης με σκοπό τη δημιουργία θετικής αντίληψης στις νέες γενιές που αποτελούν και τους μελλοντικούς καταναλωτές. Η επιτυχής έκβαση της στοχευμένης αυτής «εκπαίδευσης», όπως αποδείχθηκε και από τα αποτελέσματα εφαρμογής της το 2001 στην Ιρλανδία, οφείλει την επιτυχία της στην πλήρη απουσία ενημέρωσης και εκπαίδευσης στα σχολεία, εκθέτοντας εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές σε επιτηδευμένες εταιρικές αντιλήψεις.
Όμως η κατάσταση στην Ελλάδα όπως έχει διαμορφωθεί δεν αφήνει κανένα περιθώριο εφησυχασμού. Σε λίγες μόνο δεκαετίες οι ποικιλίες σιταριού έχουν εξαφανισθεί στη συντριπτική τους πλειοψηφία, ενώ πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι μόνο το 2-3% των ποικιλιών λαχανικών που υπήρχαν πριν 50 χρόνια στην Ελλάδα έχει διασωθεί υπό καλλιέργεια μέχρι τις μέρες μας. Ταυτόχρονα, δεκάδες μελέτες καταδεικνύουν τις βλαβερές επιπτώσεις που προκαλούν οι ΓΤΟ στη γεωργική παραγωγή καθώς και τους σοβαρούς κινδύνους που ελλοχεύουν για τη δημόσια υγεία.
Το Αρχιπέλαγος, μέσω της Κιβωτού - Τράπεζας Σπόρων Αιγαίου που έχει δημιουργήσει, δίνει καθημερινή μάχη για τη συγκέντρωση και μακροχρόνια φύλαξη των πολύ λίγων ελληνικών ποικιλιών σπόρων που έχουν απομείνει μέχρι σήμερα, καθώς και τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση της ασφαλούς καλλιέργειας των τοπικών ποικιλιών καλλιεργούμενων φυτών, περιορίζοντας τον κίνδυνο επιμόλυνσης από τα γενετικά τροποποιημένα φυτά.  Στο ίδιο μήκος κύματος δεκάδες οργανισμοί, φορείς, δίκτυα πολιτών και ιστοσελίδες στην Ελλάδα και εκατοντάδες στο εξωτερικό, έχουν δημιουργήσει ένα δυναμικό δίκτυο ενημέρωσης του κοινού για την ανάγκη προστασίας του, επί αιώνες προσαρμοσμένου στις κατά τόπους εδαφοκλιματικές συνθήκες, φυτογενετικού υλικού.

Απέναντι σε αυτήν την ύπουλη και δόλια προπαγάνδα που έχει ως στόχο να μολύνει αντιλήψεις, να ξεπουλήσει το ελληνικό φυτογενετικό υλικό και να μας καταστήσει διατροφικά εξαρτημένους, το Αρχιπέλαγος στέκεται απέναντι.
Καλούμε φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις, δίκτυα πολιτών και πολίτεςπου αντιλαμβάνονται το πρόβλημα να πάρουν ανοικτά θέση. Να ασκήσουν τις δικές τους πιέσεις ξεκινώντας από τη συνυπογραφή του συγκεκριμένου κείμενου με το οποίο, καλούμε τη διοίκηση του ιδρύματος Ευγενίδου να αποσύρει τη συγκεκριμένη έκθεση, η οποία αποτελεί άλλον έναν Δούρειο Ίππο στη διαδικασία απενοχοποίησης και εισαγωγής των μεταλλαγμένων στην Ελλάδα.
Η άγνοια είναι επικίνδυνη και η σιωπή συνενοχή
.
Ο σχετικός σύνδεσμος από την σελίδα του Ευγενίδειου Ιδρύματος που παρουσιάζει την έκθεση για την βιοτεχνολογία:http://www.eugenfound.edu.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=127
Για τη συνυπογραφή του κειμένου στείλτε e-mail στο info@archipelago.gr
Γιάννης Κουτελίδας
Συντονιστής Επικοινωνίας Αρχιπελάγους, Ι.Θ.Π

Θαλάσσια Ερευνητική Βάση
Τ.Θ 229, 83 102, Όρμος Μαραθοκάμπου, Σάμος

Τηλ: 22730 37533, 22730 31862

Χερσαία Ερευνητική Βάση
Τ.Θ 1, 83 301,Ράχες - Ικαρία
Τηλ: 22750 41070, 22757 70638
Φαξ: 22750 41070

Γραφείο Διεκπεραίωσης
Μ. Βόδα 89, 10440 Αθήνα,
τηλ 210 8253024 
yannis@archipelago.gr
www.archipelago.gr

Τρίτη, 25 Ιανουαρίου 2011

ΓΥΑΛΙ - ΤΟ ΝΗΣΙ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ !


Το Γυαλί βρίσκεται μεταξύ Νισύρου και Κω και μαζί με τα μικρότερα νησιά Άγιος Αντώνιος και Στρογγύλη ανήκει διοικητικά στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, Νομός Δωδεκανήσου, Δήμος Νισύρου.
Αποτελείται από δύο λοφώδη τμήματα βορειοανατολικά και νοτιοδυτικά, τα οποία συνδέονται στο κέντρο από μια επίπεδη γλώσσα γης. Έχει έκταση 5 περίπου τ.χλμ. και πληθυσμό 10 κατοίκους.
Yiali_and_NisyrosWW 
Το Γυαλί είναι πλούσιο σε ηφαιστειακά πετρώματα, κυρίως ελαφρόπετρα και περλίτη (φυσικό γυαλί), κι αυτό μοιραία το οδήγησε στα χέρια δύο μεγάλων εταιριών   (ΛΑΒΑ και ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ)  που,  εδώ και 15 χρόνια, το εκμίσθωσαν και ύψωσαν τις σημαίες τους εξορύσσοντας τα παραπάνω υλικά.
Το ένα κομμάτι του νησιού ανήκει στο δήμο Νισύρου και έχει εκχωρηθεί για 20 χρόνια στην εταιρία «ΛΑΒΑ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΛΑΤΟΜΙΚΗ Α.Ε.», (η οποία από το 1977 έχει εξαγορασθεί από την «ΑΓΕΤ Ηρακλής») με ετήσιο μίσθωμα 1.500.000 €, (ποσό που αποτελεί το 70% των συνολικών εσόδων του δήμου). Το μέρος που ανήκει στο ελληνικό δημόσιο έχει εκχωρηθεί για μία πενταετία στην εταιρία «ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ».
Τα ορυχεία αυτά έχουν ξεκοιλιάσει και συνεχίζουν να κατατρώγουν την πλευρά του νησιού προς τη Νίσυρο δημιουργώντας δύο μεγάλους κρατήρες.
Το Γυαλί κόβεται σε κομμάτια, φορτώνεται στα πλοία και εξάγεται στην Ευρώπη, την Β. Αμερική και τις Αραβικές χώρες. Το μικρό αυτό νησί κατέχει την πρώτη θέση στην εξαγωγή ελαφρόπετρας παγκοσμίως με 900.000 τόνους το χρόνο.

 yiali-image002
Αγαπητοί κύριοι του Υπουργείου Άμυνας και εσείς όλοι Επιτελάρχες,  Στρατηλάτες, Αρχηγοί Γ.Ε.Ν., Γ.ΕΣ., και Γ.Ε.Α., 17 χρόνια πριν σε παρόμοια περίπτωση, αυτή των Ιμίων, δηλώνατε ότι το γεγονός αποτελεί casus belli…
Και σεις αγαπητοί Εθνικόφρονες που διαρρηγνύετε από τότε ίσαμε σήμερα τα ιμάτιά σας…
Και σεις όμως φίλτατοι της Αριστεράς που στέλνατε καταιγιστικά mail πλήρους αγανάκτησης για τα νησιά μας που ξεπουλιόνται από τις κυβερνήσεις…
Για το Γυαλί δεν έχετε κάποιο λόγο να πείτε;
Σύμφωνα με τον διευθυντή της εταιρίας «ΛΑΒΑ Α.Ε.», το υλικό που εξορύσσεται στο Γυαλί είναι αδρανές, γεγονός που σημαίνει ότι δεν επιβαρύνει το περιβάλλον. Περιέχει νερό σε ποσοστό 20%, με αποτέλεσμα να μην προκαλεί την εμφάνιση σκόνης.
Ο κύριος Χριστοφοράκης υποστηρίζει επίσης ότι οι εργαζόμενοι στην εταιρία «ΛΑΒΑ Α.Ε.» δεν κινδυνεύουν από χρόνιες επαγγελματικές παθήσεις. Τα πάντα εντωμεταξύ καλύπτονται στο νησί από παχύ στρώμα σκόνης. Αν και στις συμβάσεις με το ελληνικό κράτος προβλέπεται η αποκατάσταση του φυσικού τοπίου μετά το πέρας της εκμετάλλευσης, που έχει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, η οικολογική καταστροφή είναι σημαντική.
Ενώ η εταιρεία ΛΑΒΑ Α. Ε. ισχυρίζεται ότι για την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος φυτεύονται κάθε χρόνο στο νησί 3.000 – 4.000 φυτά, ανθεκτικά στις αντίξοες συνθήκες που επικρατούν στις εγκαταστάσεις εξόρυξης. (Ποια είναι άραγε τα φυτά που θα αντισταθούν στις αντίξοες συνθήκες και ποιες είναι αυτές οι αντίξοες συνθήκες, αλήθεια;)

yiali-image003
Αγαπητέ Υπουργέ του Πολιτισμού και Τουρισμού
Και όλοι εσείς πράκτορες τουριστικοί…
Όλα αυτά συμβαίνουν σήμερα στο Αιγαίο, σ’ ένα νησί που έχει κηρυχθεί Τοπίο Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ με κωδικό AT5010083) και προστατεύεται από τη διεθνή νομοθεσία. Η κήρυξη ολόκληρου του νησιού σε Τοπίο Φυσικού Κάλλους οφείλεται στη μεγάλη αισθητική του αξία και στο τοπίο που -μολονότι καταστρέφεται εν τάχει- παραμένει σε αξιόλογο βαθμό φυσικό με τα δάση του από κουμαριές και πεύκα.
Το μέγεθός του δεν υπερβαίνει τη δυνατότητα πεζοπορίας μιας μέρας. Στο Γυαλί μπορεί ο επισκέπτης να θαυμάσει τα φυσικά και οικολογικά χαρακτηριστικά του νησιωτικού οικοσυστήματος, το ανάγλυφο, τη βλάστηση, τη χλωρίδα, την παρουσία πανίδας, τις παραλίες, τις μετεωρολογικές συνθήκες, την πανοραμική θέα του κυρίαρχου πελάγους και την ύπαρξη των προϊστορικών μνημείων.
Στο Γυαλί έγιναν κατά καιρούς επιφανειακές αρχαιολογικές έρευνες οι οποίες εντόπισαν προϊστορικές, ελληνιστικές και ρωμαϊκές θέσεις σε διάφορα σημεία, ανάμεσα στις οποίες σημαντική θέση κατέχουν τα λατομεία οψιανού στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού. Η κατοίκηση του Γυαλιού ανάγεται στα Nεολιθικά χρόνια (Nεότερη Nεολιθική περίοδος, 4500-3200 π.Χ.), όπως συνάγεται από τον οικισμό και το νεκροταφείο στο νοτιοδυτικό τμήμα του. Η ανασκαφή του χώρου αποκάλυψε σύνολο τοίχων και αψιδωτό κτήριο στην κορυφή λόφου. Το νεκροταφείο αποτελείται από λαξευμένους στο φυσικό πέτρωμα ορθογώνιους τάφους. Νεολιθική κεραμική και απολεπίσματα οψιανών συλλέχθηκαν σε διάφορες θέσεις σε όλο το νησί.
yiali
Η κατοίκηση της νησίδας συνεχίζεται στους ιστορικούς χρόνους και το Γυαλί ακολουθεί τις τύχες της Νισύρου. Πιθανώς ταυτίζεται με την Κισηρούσα του Πλίνιου, η οποία βρισκόταν απέναντι από το ακρωτήριο της Κνίδου. Στη θέση Κάστρο, στη βόρεια πλευρά του νοτιοδυτικού τμήματος του νησιού, εντοπίστηκαν υπολείμματα οχύρωσης της Ελληνιστικής περιόδου και δεξαμενή. Πλήθος οστράκων ελληνιστικών αγγείων στο βορειοανατολικό τμήμα και αναλημματικός τοίχος μαρτυρούν την κατοίκηση στο Γυαλί, ενώ τάφος στην ίδια περιοχή χρονολογείται στην Παλαιοχριστιανική περίοδο.
Αγαπητοί κύριοι αρχαιολόγοι του ΚΑΣ (Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο),
Της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Της ΚΒ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων,
Διαπιστώνουμε ότι για την προστασία τών, μεγάλης σημασίας, αρχαιολογικών χώρων του νησιού δεν υπάρχει καμία μέριμνα.
Το κύριο αξιοθέατο του νησιού που είναι το νεολιθικό αψιδωτό κτήριο στην κορυφή του λόφου που δεσπόζει πάνω από το λατομείο της εταιρείας ΛΑΒΑ, λόγω και της εύθραυστης κατασκευής του, κοντεύει να χαθεί κάτω από τη σκόνη του λατομείου και είναι άμεση και επιτακτική η στέγασή του.

yiali-image004

Τέλος,  Αγαπητή κ. Υπουργέ Περιβάλλοντος
Όσον αφορά την κήρυξη του νησιού σε Τοπίο Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους μάλλον πρόκειται για κενά περιεχομένου λόγια και έγγραφα μιας και το νησί μέρα τη μέρα χάνεται από το χάρτη.
Μόλις τον περασμένο Φεβρουάριο του 2010 κυρώθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο η Σύμβαση του Τοπίου και σεις Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ δηλώνατε: «Αυτό θα επιτρέψει στην Ελλάδα να χρησιμοποιήσει τη σημαντική διεθνή εμπειρία της στον τομέα διαχείρισης του τοπίου. Σαν χώρα με πλούτο τοπίου, έχουμε κάθε όφελος να προστατεύσουμε και να ενισχύσουμε τα ελληνικά φυσικά μας τοπία». Αλήθεια, πώς το εννοούσατε αυτό;
Στο Άρθρο 5 της νέας Σύμβασης για το Τοπίο αναφέρεται :
Κάθε μέρος αναλαμβάνει: α. να αναγνωρίζει νομικά τα τοπία ως ένα απαραίτητο συστατικό στοιχείο του ανθρώπινου περιβάλλοντος, ως μια έκφραση της ποικιλίας της κοινής πολιτιστικής και φυσικής  κληρονομιάς τους, και ως θεμέλιο της ταυτότητάς τους. (*) Νόμος 3827 2010 Κύρωση Σύμβασης για το Τοπίο (ΦΕΚ Α 30/25.2.2010.)
Η πατρίδα έκανε το χρέος, ως όφειλε, και αναγνώρισε το Γυαλί ως βασικό στοιχείο του περιβάλλοντος στο οποίο εξελίσσεται η ζωή μας. Μόνο που ξέχασε ότι το θεμέλιο της ταυτότητάς μας είναι κάτι άλλο, μεγάλο και δυνατό. Κάτι διαφορετικό από την υποκρισία, την καταστροφή και τον αφανισμό.
Σε ποιον, σε ποιον να μιλήσω…

--------
Βιβλιογραφία :
- Εuropean Landscape Convention, Συμβούλιο της Ευρώπης, 2000
- Πρόσφατος Νόμος 3827 2010. Κύρωση Σύμβασης για το Τοπίο (ΦΕΚ Α 30/25.2.2010)
- Althaus Egon, Buchholz H.G., Nisyros –Giali –Kos. Ein Vorbericht über archäologisch-mineralogische Forschungen auf griechischen Inseln, Zabern, Mainz am Rhein 1982
- Σάμψων Α., Η Νεολιθική κατοίκηση στο Γυαλί της Νισύρου, Eυβοϊκή Αρχαιόφιλος Εταιρεία, Αθήνα 1988
- Σάμψων Α., Η Εθνοαρχαιολογία του Γυαλιού της Νισύρου, Αθήνα 1997
- Άτλαντας, των γεωλογικών μνημείων του Αιγαίου, η δημιουργία και συγγραφή του ανήκει σε πολυμελή επιτροπή πανεπιστημιακών, έκδοση του Υπουργείου Αιγαίου, Αθήνα 2002
Δικτυογραφία :
- Ν. 1650/86 (ΦΕΚ 160/Α/16-10-86) ασχολείται με θέματα τοπίων απολύτου προστασίας, φυσικού κάλλους κλπ.
http://www.gwstr.gr/sites/default/files/nomos_files/160-86.1111230803158.pdf
- Γυαλί : http://www.fhw.gr/chronos/01/gr/nl/tn/gialifr.html
- Δίκτυο Αειφόρων Νήσων – ΔΑΦΝΗ :
http://www.dafni.net.gr/gr/members/files/nisyros/nisyros-report.pdf)
- IΔΡΥΜA ΜΕΙΖΟΝΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ :
http://www2.egeonet.gr/forms/filePage.aspx?lemmaId=6847 
περισσότερα :
- ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΝΑΣΚΑΦΕΣ: http://www.gistor.gr/istoria/lithini/2008-10-21-16-33-24/2008-10-23-11-03-12/114-2008-10-23-11-09-46?format=pdf 
- ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
http://et.diavgeia.gov.gr/f/ypeka/ada/4%CE%99040-%CE%93 
- Βιοποικιλότητα στην Ελλάδα :
http://www.biodiversity.gr/landscapedata.php
- ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ :
http://www.aegean-perlites.com/html/gr/profile_installations.htm 


http://www.eyploia.gr

Δευτέρα, 24 Ιανουαρίου 2011

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΚΑΙ ΕΜΕΙΣ "Χρειαζόμαστε την πνευματική μετριοφροσύνη"


Πηγή: www.flash.gr ,
"Σερ Στήβεν Ράνσιμαν: Χρειαζόμαστε την πνευματική μετριοφροσύνη", 
6/11/2000,
Επιμέλεια-Επιλογή αποσπασμάτων: Λαμπρινή Χ. Θωμά

 
Η συνέντευξη που ακολουθεί δόθηκε από το σερ Στήβεν Ράνσιμαν, στο Ελσισιλντς της Σκωτίας, στον πατρογονικό πύργο του, τον Οκτώβρη του 1994, για λογαριασμό της ΕΤ3, στις δημοσιογράφους Χρύσα Αράπογλου και Λαμπρινή Χ. Θωμά. Για τεχνικούς λόγους, δεν «βγήκε» ποτέ στον αέρα. Και οι δύο δημοσιογράφοι θεωρούν την συνέντευξη αυτή από τις πιο σημαντικές της καριέρας τους, μια και ανήκει στο είδος των «συζητήσεων» που σε διαμορφώνουν και δεν ξεχνάς ποτέ. Θεωρούν ότι πρέπει να δει το φως της δημοσιότητας, έστω και με μια τόσο θλιβερή αφορμή, όπως ο θάνατος του μεγάλου φιλέλληνα. Ο Flash.gr δημοσιεύει, για πρώτη φορά, αδημοσίευτα αποσπάσματα από την συνέντευξη αυτή. 

Δημοσιογράφος: Πώς νοιώθει ένας άνθρωπος που ασχολείται τόσα χρόνια με το Βυζάντιο; Κουραστήκατε; 

Δύσκολο να απαντήσω. Το ενδιαφέρον μου ποτέ δεν εξανεμίστηκε. Οταν άρχισα να μελετώ το Βυζάντιο, υπήρχαν πολλοί λίγοι άνθρωποι σ' αυτήν τη χώρα (σ.σ. τη Μεγάλη Βρετανία) που ενδιαφέρονταν, έστω και ελάχιστα για το Βυζάντιο. Μ' αρέσει να πιστεύω πως «δημιούργησα» ενδιαφέρον για το Βυζάντιο. Αυτό που με ικανοποιεί, ιδιαίτερα σήμερα, είναι ότι πλέον υπάρχουν αρκετοί, πολλοί καλοί εκπρόσωποι (σ.σ. της σπουδής του Βυζαντίου) στη Βρετανία. Μπορώ να πω ότι αισθάνομαι πατρικά απέναντί τους. Είμαι ευτυχής, λοιπόν, που επέλεξα το Βυζάντιο ως το κύριο ιστορικό μου ενδιαφέρον.
 
Κι ήταν ελκυστικό για σας όλα αυτά τα χρόνια; 

Πιστεύω πως κάθε γεγονός της ιστορίας, αν αρχίσεις να το μελετάς σε βάθος, μπορεί να γίνει συναρπαστικό. Το δε Βυζάντιο το βρίσκω εξαιρετικά συναρπαστικό, γιατί ήταν ένας αυθύπαρκτος πολιτισμός. Για να μελετήσεις το Βυζάντιο, πρέπει να μελετήσεις την τέχνη, να μελετήσεις τη θρησκεία, να μελετήσεις έναν ολόκληρο τρόπο ζωής, που είναι πολύ διαφορετικός από το σημερινό.

Καλύτερος ή χειρότερος;


Κοιτάξτε... Δεν είμαι σίγουρος αν θα μου άρεσε να ζήσω στους βυζαντινούς χρόνους. Δε θα μου άρεσε, λόγου χάριν, να αφήσω γένια. Ωστόσο, στο Βυζάντιο είχαν έναν τρόπο ζωής που ήταν καλύτερα δομημένος. Αλλωστε, όταν έχεις έντονο θρησκευτικό συναίσθημα, η ζωή σου «μορφοποιείται» κι είναι πολύ πιο ικανοποιητική από τη σημερινή, όπου κανείς δεν πιστεύει σε τίποτε αρκετά.

 
Αρα ήταν μία θρησκευτική Πολιτεία;

Ηταν ένας πολιτισμός, στον οποίο η θρησκεία αποτελούσε μέρος της ζωής.


Και στους έντεκα αυτούς αιώνες;

Νομίζω ότι ο κόσμος μιλά για το Βυζάντιο λες κι παρέμεινε το ίδιο, ένας πολιτισμός αμετάβλητος κατά την διάρκεια όλων αυτών των αιώνων. Είχε αλλάξει πολύ από την αρχή ως το τέλος του, αν και κάποια συγκεκριμένα βασικά στοιχεία κράτησαν σε όλη τη διάρκειά του -όπως το θρησκευτικό αίσθημα. Μπορεί να διαφωνούσαν για θρησκευτικά ζητήματα αλλά πίστευαν όλοι, κι αυτό το αίσθημα είναι μόνιμο. Ο σεβασμός, η εκτίμηση στις τέχνες, ως εκείνες που ευχαριστούν το Θεό, κι αυτά διατηρήθηκαν. Κι έτσι, παρ' ότι οι μόδες άλλαζαν, η οικονομική κατάσταση άλλαζε, οι πολιτικές καταστάσεις άλλαζαν, υπήρχε μια ακεραιότητα, πολύ ενδιαφέρουσα μέσα στο σύνολο. 
Μιλάμε για θρησκεία κι ηθική. Το Βυζάντιο πολλοί το θεωρούν μία περίοδο πολέμων, δολοφονιών, δολοπλοκιών, «βυζαντινισμών» που ουδεμία σχέση είχε με την ηθική. 
Γίνονταν και τότε πολλοί φόνοι, αλλά δεν υπάρχει περίοδος της ιστορία που αυτοί να λείπουν. Κάποτε έδινα μια διάλεξη στις Η.Π.Α., και στο ακροατήριό μου ήταν κι η κόρη του προέδρου Τζόνσον, που μελετούσε το Βυζάντιο. Ηρθε στη διάλεξη με δύο σωματοφύλακες, δύο σκληρούς κυρίους που την πρόσεχαν. Μου εξήγησε ότι αγαπούν τη βυζαντινή ιστορία, γιατί είναι γεμάτη φόνους, και φαντάζει σαν σχολικό μάθημα (homework). Είχα το τακτ να μη της πω ότι, ως τότε, το ποσοστό των αμερικανών προέδρων που είχαν δολοφονηθεί ήταν πολύ μεγαλύτερο -σε σχέση με τα χρόνια ύπαρξης των Η.Π.Α.- από το ποσοστό των δολοφονημένων βυζαντινών αυτοκρατόρων στη διάρκεια της αυτοκρατορίας. Οι άνθρωποι συνεχίζουν να δολοφονούν. 
Ανοίξτε τα μάτια σας! 

Γράφετε στο Βυζαντινό πολιτισμό ότι δεν υπήρχε θανατική ποινή στο Βυζάντιο.

Οντως, δεν σκότωναν. Και η μεγάλη διαφορά φαίνεται στους πρώτους χρόνους. Οταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έγινε χριστιανική, μία από τις βασικότερες αλλαγέςήταν να σταματήσουν οι μονομαχίες, να μη πετούν πια ανθρώπους στα λιοντάρια, κι όλα τα σχετικά. Η αυτοκρατορία έγινε πολύ πιο ανθρωπιστική. Και πάντα, απέφευγαν όσο μπορούσαν τη θανατική ποινή. Κατά καιρούς, κάποιοι αυτοκράτορες κατέφευγαν σε αυτή, αλλά οι περισσότεροι χρησιμοποιούσαν ως εσχάτη τιμωρία, μια μέθοδο που σήμερα μας φαίνεται αποτρόπαια: τον ακρωτηριασμό κάποιας μορφής. Αλλά μου φαίνεται, ότι οι περισσότεροι άνθρωποι θα προτιμούσαν να τους κόψουν π.χ. ένα χέρι, παρά να τους θανατώσουν. 
Υπάρχει εδώ και καιρό ένας διάλογος ανοικτός στην Ελλάδα. Υπάρχουν σύγχρονοι Ελληνες διανοούμενοι που υποστηρίζουν ότι το Βυζάντιο δεν αξίζει να μελετηθεί ιδιαίτερα, ότι δε δημιούργησε τίποτε, ότι είχε σχολιαστές των γραφών κι όχι διανοούμενους. Με μια φράση «δεν ήταν και τίποτε αξιομνημόνευτο». 
Νομίζω ότι αυτοί οι Ελληνες είναι πολύ άδικοι με τους βυζαντινούς τους προγόνους. Δεν ήταν μια κοινωνία χωρίς διανοούμενους -αρκεί να δεις τη δουλειά και την πρόοδο της βυζαντινής ιατρικής. Μπορεί να μη συμπαθεί κάποιος τη θρησκεία, αλλά μερικοί από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς όπως οι Καπαδόκες πατέρες, και πολλοί ακόμη, ως το Γρηγόριο τον Παλαμά, ήταν άνθρωποι μοναδικής πνευματικότητας... Υπήρχε έντονη διανόηση και πνευματική ζωή στο Βυζάντιο. Κυρίως δε, στο τέλος των βυζαντινών χρόνων, π.χ. στην Παλαιοντολόγεια περίοδο. Είναι αρκετά περίεργο πως, την ώρα που η αυτοκρατορία συρρικνώνονταν η διανόηση ήταν πιο ανθηρή από ποτέ. 

Κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν ότι δεν είχε τέχνη. 

Τότε αυτοί δεν πρέπει να ξέρουν τίποτε από τέχνη. Η βυζαντινή τέχνη ήταν από τις μεγαλύτερες σχολές τέχνης παγκοσμίως. Κανένας αρχαίος Ελληνας δε θα μπορούσε να χτίσει την Αγία Σοφία, αυτό απαιτούσε πολύ βαθιά τεχνική γνώση. Κάποιοι, ξέρετε, υποστηρίζουν, ότι η βυζαντινή τέχνη είναι στατική. Δεν ήταν καθόλου στατική, αλλά ήταν μια σχολή τέχνης από τις σημαντικότερες στον κόσμο, που όσο περνά ο καιρός εκτιμάται όλο και περισσότερο, κι όσοι έλληνες διανοούμενοί σας λένε ότι το Βυζάντιο δε δημιούργησε τίποτε, είναι τυφλοί. 
Αρα, όσοι χαρακτηρίζουν «απλή μίμηση κι αντιγραφή» τη βυζαντινή τέχνη, μάλλον σφάλουν. 
Αν κάνεις κάτι άριστα, μπορείς να το επαναλάβεις άριστα. Αλλά υπήρχαν πάντα διαφορές. Βλέποντας μια εικόνα, μπορούμε τη χρονολογήσουμε -αν ήταν όλες ίδιες αυτό δε θα συνέβαινε. Υπάρχουν συγκεκριμένες παραδόσεις που διατηρούνταν, αλλά η τέχνη αυτή παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από αιώνα σε αιώνα. «Κόλλησε» και παρέμεινε η ίδια μετά την πτώση της Τουρκοκρατίας, διότι έλειπαν από τη χώρα σας οι φωτισμένοι χορηγοί.* Η τέχνη των Παλαιολόγων είναι πολύ διαφορετική από την Ιουστινιάνεια. Φυσικά, είχε και αναλογίες, αλλά δεν ήταν μιμητική. Τα πράγματα είναι απλά: οι άνθρωποι που κατατρέχουν το Βυζάντιοποτέ δεν το μελέτησαν, ξεκίνησαν με προκαταλήψεις εναντίον του. Δε γνωρίζουν τι κατόρθωσε, τι επετεύχθη.  
Ελλάδα, Βυζάντιο, σύγχρονη Δημοκρατία 

Υποστηρίζεται από ορισμένους ότι το βυζάντιο δεν ήταν Ελληνικό και δεν αποτέλεσε κανενός είδους συνέχεια της αρχαίας Ελλάδας. Δεν είχε δημοκρατία, ή έστω δημοκρατικούς θεσμούς 

Δε νομίζω ότι οι σύγχρονοι έλληνες είναι περισσότερο έλληνες από τους βυζαντινούς. Μέσα στο χρόνο, μες στους αιώνες, οι φυλές δε μένουν καθαρές, υπάρχουν όμως ορισμένα χαρακτηριστικά των πολιτισμών που παραμένουν εθνικά. Οι βυζαντινοί χρησιμοποιούσαν την ελληνική γλώσσα -που άλλαξε λίγο, αλλά οι γλώσσες αλλάζουν- ενδιαφέρονταν για τη φιλοσοφία και τη φιλοσοφική ζωή πάρα πολύ, ήταν μεν υπήκοοι ενός αυτοκράτορα, αλλά αυτός ο αυτοκράτορας έπρεπε να φέρεται σωστά, γιατί γίνονταν εύκολα λαϊκές εξεγέρσεις. Το χειρότερο που θα μπορούσαν να πουν για το Βυζάντιο είναι πως ήταν, μάλλον, ένα γραφειοκρατικό κράτος. Ομως είχε μια πολύ μορφωμένη γραφειοκρατία, πολύ πιο μορφωμένη από τους γραφειοκράτες του σημερινού κόσμου.
Και, τι εννοείτε με τη λέξη «δημοκρατία»; Ηταν όλη η αρχαία Ελλάδα δημοκρατική; Οχι. Θα έλεγα στους Ελληνες που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο, να διαβάσουν την ίδια τους την ιστορία, ειδικότερα της κλασσικής Ελλάδας. Εκεί, θα βρουν πολλά να κατακρίνουν... Ποτέ μου δεν κατάλαβα τι ακριβώς σημαίνει «δημοκρατία». Στα περισσότερα μέρη του κόσμου σήμερα, δημοκρατία σημαίνει να σε κυβερνούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, οι εφημερίδες, η τηλεόραση. Διότι, είναι θεμιτό να έχουμε αυτό που ονομάζεται «λαϊκή ψήφος» αλλά, από τη στιγμή που οι άνθρωποι δεν μπορούν να κρίνουν μόνοι τους -κι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι στο σύγχρονο κόσμο που δε σκέφτονται- τότε μεταφέρουν την εξουσία στα χέρια όσων κατέχουν τα ΜΜΕ, οι οποίοι, με τη δύναμη που έχουν, θα έπρεπε να επιλέξουν το δύσκολο δρόμο και να μορφώσουν όλο τον κόσμο. Πολλοί εξ αυτών, όχι όλοι ευτυχώς, είναι ανεύθυνοι. Δημοκρατία μπορεί να υπάρξει μόνον εάν έχουμε ένα υψηλής μόρφωσης κοινό. Σε μία πόλη σαν την αρχαία Αθήνα υπήρχε δημοκρατία -χωρίς να σκεφτόμαστε πως περνούσαν οι σκλάβοι ή οι γυναίκες-, διότι οι άνδρες είχαν όλοι πολύ καλή μόρφωση. Συνήθως δεν εξέλεγαν τους κυβερνήτες τους, τραβούσαν κλήρο, σα να το άφηναν στα χέρια του Θεού -καμία σχέση με τη βουλή των κοινοτήτων.

 
Υπήρχε κοινωνικό κράτος στο Βυζάντιο;
 
Η Εκκλησία έκανε πολλά για τους ανθρώπους. Το Βυζάντιο είχε πλήρη κοινωνική αίσθηση. Τα νοσοκομεία ήταν πολύ καλά, όπως και τα γηροκομεία, τα οποία ανήκαν κυρίως στην Εκκλησία, αλλά όχι μόνο σε αυτήν -υπήρχαν και κρατικά. Ας μη ξεχνάμε ότι ένας από τους πιο υψηλόβαθμους αξιωματούχους του κράτουςήταν ο Ορφανοτρόφος. Σίγουρα η Εκκλησία έπαιξε βασικό κοινωνικό ρόλο. Δεν ήταν απλά ένα καθεστώς ερημιτών που κάθονταν στο Αγιον Ορος -ήταν κι αυτό, αλλά υπήρχε ένα σύστημα από μοναστήρια στις πόλεις. Τα μοναστήρια φρόντιζαν τους Οίκους για τους γέροντες, των οποίων οι μοναχοί μόρφωναν τη νεολαία -κυρίως τα αγόρια γιατί τα κορίτσια μορφώνονταν στο σπίτι- και τα περισσότερα παρείχαν πολύ καλή μόρφωση. Τα κορίτσια του Βυζαντίου είχαν πολλές φορές καλύτερη παιδεία διότι «απολάμβαναν» περισσότερη ιδιωτική, προσοχή.Νομίζω ότι η βαθμολογία που θα δίναμε στο κοινωνικό έργο της Εκκλησίας, στο Βυζάντιο είναι ιδιαίτερα υψηλή. 
 
Και η παιδεία τους, κατά το Μέγα Βασίλειο, όφειλε να στηρίζεται στον Ομηρο, τον «διδάσκαλο των αρετών». 
 
Ηταν γνώστες της αρχαίας ελληνικής Γραμματείας. Είναι αξιομνημόνευτο, ωστόσο, ότι δεν έδιναν μεγάλη σημασία στους Αττικούς Τραγωδούς, αλλά στους λοιπούς ποιητές. Υπάρχει η διάσημη ιστορία μιας ελκυστικής κυρίας, φίλης ενός αυτοκράτορα, που μας διηγείται η Αννα Κομνηνή. Την ώρα που η κυρία περνούσε, κάποιος της φώναξε έναν ομηρικό στίχο, που μιλούσε για την Ελένη στην Τροία, κι εκείνη κατάλαβε το υπονοούμενο. Δεν υπήρχε κανείς λόγος να της εξηγήσει κάποιος, ποιανού ήταν οι στίχοι. Ολα ανεξαιρέτως τα αγόρια και τα κορίτσια ήξεραν τον Ομηρο. Η Αννα Κομνηνή δεν εξηγεί ποτέ τα σημεία στα οποία αναφέρεται στον Ομηρο, όλοι οι αναγνώστες της τα γνώριζαν. 
 
Αμόρφωτοι, δεν υπήρχαν στο Βυζάντιο;
 
Άλλα ήταν τα προβλήματα της βυζαντινής γραμματείας. Ηταν τόσο καλοί γνώστες της αρχαίας ελληνικής γραμματείας ώστε επηρεάστηκαν στη διαμόρφωση της γλώσσας. Πολλοί ιστορικοί ήθελαν να γράψουν σαν τον Θουκυδίδη, δεν ήθελαν να γράψουν στη γλώσσα που τους ήταν πιο φυσική αλλά στην αρχαία. Η μεγάλη τραγωδία των βυζαντινών γραμμάτων ήταν η εξάρτησή της από την κλασσική γραμματεία. Οχι γιατί δεν γνώριζαν αρκετά, αλλά γιατί γνώριζαν πολύ περισσότερα από όσα ήταν απαραίτητα, για το δικό τους «δημιουργικό» καλό. 

 
Θα θέλατε να ζείτε στο Βυζάντιο;
 
Δεν ξέρω αν προσωπικά θα ταίριαζα στην εποχή του Βυζαντίου. Αν ζούσα τότε, σκέφτομαι ότι θα αναπαυόμουν σε κάποιο μοναστήρι, ζώντας, όπως πολλοί μοναχοί ζούσαν, μια ζωή διανοούμενου, χωμένος στις θαυμάσιες βιβλιοθήκες που διέθεταν. Δε νομίζω πως θα ήθελα μια ζωή στη βυζαντινή πολιτική, αλλά, είναι πολύ δύσκολο να βρεις μια περίοδο στην παγκόσμια ιστορία στην οποία θα ήθελες να ζήσεις... Ολα εξαρτώνται από το πολίτευμα, την κοινωνία, την τάξη στην οποία γεννιέσαι. Θα ήθελα να ζω στη Βρετανία του 18ου αιώνα αν είχα γεννηθεί αριστοκράτης, αλλιώς δε θα μου άρεσε καθόλου. Είναι πολύ δύσκολο να απαντηθεί το ερώτημά σας. 
 
Εδώ είναι Βαλκάνια...
Η κατάσταση στη Βαλκανική σας ανησυχεί; 
 
Με ενδιαφέρουν πολύ τα Βαλκάνια, είναι ένα μέρος του κόσμου που με «συντροφεύει» πολλά χρόνια, κι έτσι, φυσικά, και ενδιαφέρομαι και θλίβομαι. Δεν γνωρίζω τι μπορεί να φέρει το μέλλον. Ενα από τα πράγματα που με ενοχλεί ελαφρώς στα γηρατειά μου, είναι ότι, θα ήθελα να γνωρίσω τι θα συμβεί σε συγκεκριμένα μέρη του κόσμου -και κυρίως στα Βαλκάνια- σε μερικά χρόνια. Η Ελλάδα θα προχωρήσει, και από τις υπόλοιπες Βαλκανικές χώρες μάλλον και η Βουλγαρία. Αλλά για τη Ρουμανία και την Γιουγκοσλαβία... νοιώθω απελπισμένος όταν σκέφτομαι το μέλλον τους...
 
Μήπως τα Βαλκάνια πληρώνουν την ιστορία τους, σήμερα;

Κατά κάποιο τρόπο, ναι. Είναι μεγάλο πρόβλημα να έχεις μεγάλη ιστορία. Διότι, έχεις πολύ περισσότερες μνήμες από ότι μπορείς να σηκώσεις. Είναι μια τραγωδία στην περιοχή αυτές οι μνήμες, διότι έχεις να νοιαστείς για πάρα πολλά. Δεν κυλούν εύκολα τα πράγματα, λόγω της αρχαίας, με βαθιές ρίζες, μνήμης. 
Πρόσφατα άνοιξε ένας παγκόσμιος διάλογος -και στη χώρα σας- για το κατά πόσον ο Γ' Παγκόσμιος Πόλεμος θα είναι θρησκευτικός.
Ανησυχώ για συγκεκριμένες θρησκείες, με ανησυχούν οι εξτρεμιστές μουσουλμάνοι, οι οποίοι αποτελούν ένα πολύ ρεαλιστικό κίνδυνο για τον πολιτισμό, αλλά η θρησκεία χρειάζεται. Οι άνθρωποι θα νοιώσουν ευτυχέστεροι, λιγότερο χαμένοι, με τη θρησκεία σήμερα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να έχουμε μία παγκοσμία θρησκεία, και οι διάφορες θρησκείες ποτέ δε συμπάθησαν ιδιαιτέρως η μία την άλλη. Η φιλανθρωπία δεν καλύπτει και το γείτονα της διπλανής πόρτας, αν αυτός πρεσβεύει άλλη θρησκεία. Δεν νομίζω, δηλαδή, ότι η θρησκεία θα είναι η σωτηρία, αλλά δεν γνωρίζω και τίποτε που να μπορεί να είναι η σωτηρία. Με τον πληθυσμό να αυξάνεται, είναι πολύ δύσκολο να βελτιωθούν τα δεδομένα της εκπαίδευσης, σε παγκόσμια κλίμακα. Απλώς, ποτέ δε θα υπάρξουν αρκετοί δάσκαλοι στον κόσμο, τουλάχιστον μορφωμένοι δάσκαλοι. Φοβάμαι πως είμαι απαισιόδοξος. 

Ορθοδοξία, η αγαπημένη
Πώς βλέπετε την Ορθοδοξία μες σε αυτό τον κύκλο;

Εχω μεγάλο σεβασμό για τα χριστιανικά δόγματα, και κυρίως για την Ορθοδοξία, διότι μόνον η Ορθοδοξία αναγνωρίζει πως η θρησκεία είναι μυστήριο. Οι ρωμαιοκαθολικοί κι οι προτεστάντες θέλουν να τα εξηγήσουν όλα. Είναι άσκοπο να πιστεύεις σε μία θρησκεία, θεωρώντας ότι αυτή η θρησκεία θα σε βοηθήσει να τα καταλάβεις όλα. Ο σκοπός της θρησκείας είναι ακριβώς για να μας βοηθάει να κατανοήσουμε το γεγονός ότι δε μπορούμε να τα εξηγήσουμε όλα. Νομίζω πως η Ορθοδοξία συντηρεί αυτό το πολύτιμο αίσθημα του μυστηρίου.

Μα, χρειαζόμαστε το μυστήριο; 

Το χρειαζόμαστε, χρειαζόμαστε αυτήν τη γνώση που λέει πως στο σύμπαν υπάρχουν πολύ περισσότερα από αυτά που μπορούμε να κατανοήσουμε. Χρειαζόμαστε την διανοητική μετριοφροσύνη, κι αυτή απουσιάζει, ειδικά μεταξύ των Δυτικών Εκκλησιαστικών ανδρών. 
Αυτό είναι χαρακτηριστικό της σχέσης των ορθοδόξων με τους αγίους τους -ο σεβασμός της ταπεινότητας. Πώς σχολιάζετε το γεγονός ότι αρκετοί άγιοι ανακατεύτηκαν στην πολιτική ή άσκησαν πολιτική;
Ολοι όσοι θέλουν να επηρεάσουν άλλους ανθρώπους ασκούν πολιτική, και είναι πολιτικοί. Πολιτική σημαίνει να προσπαθείς να οργανώσεις την Πόλιν με ένα νέο τρόπο σκέψης. Οι άγιοι είναι πολιτικοί. Ποτέ δεν πίστεψα ότι μπορείς να διαχωρίσεις την πίστη προς τους Αγίους από τη διανόηση. Επιστρέφω σε όσα είπα για τις εκκλησίες. Από τη στιγμή που προσπαθείς να εξηγήσεις τα πάντα, καταστρέφεις ουσιαστικά αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί την ανθρώπινη διαίσθηση, αυτή που συνδέει τη διανόηση με τους αγίους και την αίσθηση του Θεού.

Διανόηση, πολιτική και πίστη στα Θεία, λοιπόν, μπορούν να βαδίζουν μαζί;

Αποτελεί παράδειγμα η πόλη σας, η Θεσσαλονίκη. Ηταν πολύ φημισμένη για τους διανοητές της, ειδικά στα ύστερα βυζαντινά χρόνια. Αλλά είχε και βοήθεια από τους στρατιωτικούς της που, όπως ο Αγιος Δημήτριος, που έρχονταν να τη σώσουν στη σωστή στιγμή. Η πίστη στους Αγίους σου δίνει κουράγιο να υπερασπιστείς την πόλη από τις επιθέσεις, όπως έκανε κι ο Αη-Δημήτρης.

Πώς βλέπετε τις άλλες εκκλησίες;

Η ρωμαιοκαθολική εκκλησία ήταν πάντα και πολιτικό ίδρυμα, εκτός από θρησκευτικό, και πάντα ενδιαφερόταν για το νόμο. Πρέπει να θυμόμαστε πως, όταν η ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατέρρευσε στη Δύση και ήρθαν τα βαρβαρικά βασίλεια, οι ρωμαίοι άρχοντες χάθηκαν αλλά οι εκκλησιαστικοί άνδρες παρέμειναν, κι ήταν κι οι μόνοι με ρωμαϊκή μόρφωση. Οπότε, αυτοί χρησιμοποιήθηκαν από τους βάρβαρους βασιλείς για να εφαρμόσουν το νόμο. Ετσι, η Δυτική Εκκλησία «ανακατεύτηκε» με το νόμο. Τον βλέπεις το νόμο στη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία: θέλει να είναι όλα νομικά κατοχυρωμένα. Στο Βυζάντιο -και είναι ενδιαφέρον πώς μετά την τουρκική κατάκτηση τα υποστρώματα παραμένουν- η Εκκλησία ενδιαφέρεται μόνον για τον Κανόνα, το νόμο των γραφών. Δεν έχει την επιθυμία να καθορίσει τα πάντα. Στις δυτικές Εκκλησίες που αποσχίστηκαν από τη ρωμαιοκαθολική, η ανάγκη του νόμου, του απόλυτου καθορισμού, έχει κληρονομηθεί. Εχει πολύ ενδιαφέρον να μελετήσει κανείς -και μελετώ εδώ και καιρό- το διάλογο ανάμεσα στην Αγγλικανική Εκκλησία του 17ου αιώνα και την Ορθόδοξη. Οι Αγγλικανοί ήταν ιδιαίτερα ανάστατοι διότι δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι πίστευαν οι Ορθόδοξοι σχετικά με την μεταβολή του οίνου και του άρτου σε αίμα και σώμα. Οι Ορθόδοξοι έλεγαν «είναι μυστήριο, που δεν μπορούμε να κατανοήσουμε. Πιστεύουμε ότι γίνεται, αλλά το πώς δεν το γνωρίζουμε». Οι Αγγλικανοί -όπως κι οι ρωμαιοκαθολικοί- ήθελαν μια καθαρή εξήγηση. Αυτή είναι η τυπική διαφορά των Εκκλησιών και γι'αυτό ακριβώς αγαπώ τους Ορθοδόξους.

Τι γνώμη έχετε για τους νεοέλληνες;

Υπάρχει ακόμη ζωντανή στο λαό αυτή η γρήγορη κατανόηση των πραγμάτων και των καταστάσεων. Υπάρχει έντονη επίσης, η άλλη ποιότητα των Βυζαντινών: η ζωηρή περιέργεια. Και οι νεοέλληνες έχουν, όπως είχαν κι οι Βυζαντινοί, αντίληψη της σημασίας τους στην ιστορία του πολιτισμού. Ολα αυτά δείχνουν μία ιστορική ενότητα, άλλωστε κανείς λαός δεν διατηρεί όλα τα χαρακτηριστικά του απείραχτα. Πολλά εξαρτώνται από τη γλώσσα, που είναι ο καλύτερος τρόπος συντήρησης της παράδοσης. Η γραμματεία του Βυζαντίου πληγώθηκε από τη σχέση της με την αρχαία γραμματεία. Ευτυχώς, οι νεοέλληνες έχουν τη δημοτική που επέτρεψε στην νεοελληνική γραμματεία να προχωρήσει, να εξελιχθεί μ' έναν τρόπο που οι βυζαντινοί δεν κατάφεραν, με εξαίρεση την κρητική λογοτεχνία και το Διγενή. Τα μεγάλα βυζαντινά αριστουργήματα ήταν μάλλον λαϊκά. 


Βόλτα στον Κήπο και Ιστορίες Ποίησης**

Πρωτογνώρισα το Σεφέρη όταν ήμουν στην Ελλάδα, αμέσως μετά τον πόλεμο. Οταν ήρθε πρεσβευτής στο Λονδίνο, τον έβλεπα πολύ συχνά. Εκείνη την εποχή, περνούσα πολύ καιρό σε ένα νησί στη Δυτική Ακτή της Σκωτίας, με πολύ μαλακό κλίμα λόγω του Ρεύματος του Κόλπου. Μια αλέα με φοινικιές οδηγούσε στο σπίτι μου. Ηρθε κι έμεινε μαζί με τη γυναίκα του. Ο καιρός ήταν υπέροχος, όπως συμβαίνει συχνά εκεί, και μου είπε «Είναι πιο όμορφα κι από τα ελληνικά νησιά» -κάτι πολύ ευγενικό εκ μέρους του. Είχαμε τακτική αλληλογραφία μέχρι το θάνατό του... Οταν έφυγε από το Λονδίνο για την Αθήνα, μου χάρισε την κάβα του, μια κάβα αποτελούμενη αποκλειστικά από ούζο και ρετσίνα. Ακόμη δεν έχω πιει όλο το ούζο, έχω... Είχε πει ότι 'Οι Κέλτες είναι οι ρωμιοί του Βορρά', ναι, το διασκέδαζε να κάνει τέτοια σχόλια. Αν κι εδώ έχει αρκετό δίκαιο... 
Ο Καβάφης είναι από τους μεγαλύτερους ποιητές του κόσμου, και μάλιστα πρωτότυπος... Εκείνον που δε μπορώ να διαβάσω είναι ο Καζαντζάκης, τον γνώριζα προσωπικά, αλλά δεν μπορώ να τον διαβάσω, ποτέ δε μου άρεσε για να είμαι ειλικρινής. Μ' αρέσει ο Ελύτης και πότε-πότε βρίσκω κάτι σημαντικό στο Σικελιανό. Τους νεώτερους δεν τους γνωρίζω, σταμάτησα να παρακολουθώ, κι όπως ξέρετε ανήκω σε μια πολύ παλιά γενιά. 

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
* Οι βυζαντινοί αγιογράφοι δε μας είναι γνωστοί, διότι ο δημιουργός του ναού θεωρούνταν ο χορηγός, εκείνος που έδινε τα χρήματα και βεβαίως είχε άποψη επί του συνόλου. Σε ελάχιστες περιπτώσεις γνωρίζουμε το όνομα ενός αγιογράφου ή αρχιτέκτονα, στους έντεκα αιώνες του Βυζαντίου, αλλά σχεδόν πάντα μας είναι γνωστό το όνομα του χορηγού.
** Ο σερ Στήβεν μας ξενάγησε στον κήπο του σπιτιού του, μετά τη συνέντευξη, μιλώντας ελεύθερα, για τους αγαπημένους Ελληνες φίλους του. Η κουβέντα ήταν σχεδόν ολόκληρη «off the record», εκτός των αποσπασμάτων που δημοσιεύονται εδώ, τα οποία εν γνώσει του ειπώθηκαν «on camera», καθώς μας έδειχνε το αρχαιότερο δέντρο του κήπου του.